Amerikan Rüyası: Gatsby

Eleştirmenler Büyük Amerikan Romanı’nı belirlemek istediklerinde birçok eser incelerler fakat çoğu tek bir esere kilitlenir: Muhteşem Gatsby.  Çünkü Amerika’nın geliştirdiği bir rüya olan Amerikan Rüyası’nın kimse tanımını ve eleştirisini bu denli güçlü yapmamıştır.

Amerikan Rüyası Nedir?

Birinci Dünya Savaşı’ndan zaferle çıkan Amerikan vatandaşlarının boşluğa düşmesi sonucu geliştirdikleri, zevk, ihtişam, zenginlik gibi kavramların ardına saklanarak yaşadıkları hayat biçimidir. Güzel araba, güzel eş, mutlu aile, mükemmel bir iş… Bu şekilde sıralanan ve Amerikalıların kendi kendini yaratan insan modeli olarak tanımlanan bir rüyadır.

Gatsby, gizemli bir milyonerdir. Yeni taşındığı malikanesinde her hafta sonu yüzlerce kişinin katıldığı partiler verir. Romanın anlatıcısından bildiğimiz kadarıyla Gatsby, hayatta ender rastlanacak, gülümsemesi ile insanı rahatlatabilen bir adamdır. Gösterişli bir eve sahip, inanılmaz zenginlikte olan Gatsby, Amerikan Rüyası’nın en sağlam karakterlerinden biridir neredeyse.

1920’ler Caz Çağı olarak anılır. Özgürleşen Afroamerikalı’ların kendi müzikleri olan ‘caz’ bu çağa ismini vermiştir. Rüştlerini ispatlayan kadınlar, mini etekler, kısa saçlar ve kendilerine olan güvenleri ile Amerika’da adeta bir ikon haline dönmüşlerdir. Erkekler ile aynı yerde sigara ve içki içebilmektedirler. Tıpkı Gatsby’nin Daisy’si gibi.

Daisy, Gatsby’nin muhteşem aşkı. Okuyucu, bu aşkın varlığı ile birçok şeyi anlamaya başlar. Özgüvenli, kararlı, kendinden emin olan Gatsby, aslında aşkına yenik düşmüş yalnız bir adamdır. Aynı zamanda organize suçlar ile para elde eden, saf aşkını para ile tekrar elde etmek isteyen ve sahte bir geçmiş ile kendini tanıtan biridir. Bu rüyanın da kilit notası burasıdır. Çürümenin başladığı ve para ile oluşturulan maskenin ardına saklanma gerçeğidir Gatsby. Kütüphanesindeki yüzlerce kitaba dahi dokunmamış, görünüşünden bambaşka biri.

Gatsby, Daisy ile iletişim kurabilmek için lüks ve gösterişli nesnelere ihtiyaç duyuyor. Bu da bireyin kendine olan yabancılaşmasını anlatan en iyi örnek aslında. Bu da giderek insanların da nesneleşmesini gösterir bize.

Yalnızca 128 sayfa olan romanda, meteforlar, nesnelerin anlamları da mevcuttur. Gatsby’nin muhteşem malikanesinin bulunduğu yer West Egg’dir. Burada şahane bir hayat ve tamamen zenginler yaşar. Diğer bir yanda Küller Vadisi vardır. Burada ‘varoş’ olarak tabir edilen yaşam vardır. Bu da sınıf farklılıklarının anlatımıdır aslında.

great-gatsby (2)

Küller Vadisi

Romanın en önemli metaforu ise Yeşil Işık’tır. Daisy’nin evinin önünde sürekli yanar. Gatsby bazen bu ışığa dokunmak ister adeta. Bu ışık umudun metaforudur aslında. Daisy’e ulaşmak için beslenen umut. Genel anlamıyla Amerikan Rüyası. Bu ışık gibi evinde verdiği partiler ile yanıp söner Gatsby, Daisy’e görünebilmek için.

great-gatsby (3)

Amerikan Rüyası’na diğer bir eleştiri de Daisy’nin kocası Tom üzerinden yapılmaktadır. Tom zengin bir adamdır fakat metresi Küller Vadisi’nde yaşar. Tom burada Amerikan Rüyası’na erişilmek için kullanılan bir basamaktır.

Birçok kez sinemaya uyarlanan roman olan Muhteşem Gatsby, yalnızca okumak ve üzerine derin düşünmek ile çözülebilen bir kitap olma özelliğine sahip. Caz Çağı’nı, paraların tonla havalara atıldığı dönemi okumak ve üzerine düşünmek isteyenler için ilaç niteliğinde. 20’lere yolculuk için daha ne bekliyorsunuz?

great-gatsby (4)

Cihan Mert Yeşil

Kitapların satır aralarına dünya kurmuş, en yakın arkadaşları kediler ve köpekler olan, biraz sinefil biraz bibliomanic bir Ege Üniversitesi Reklamcılık öğrencisi.

3 Comments

  1. Şebnem

    10 Aralık 2015 at 13:35

    Gatsby’i hic bu yönden düşünmemiştim.Teşekkürler

    • Cihan Mert Yeşil

      Cihan Mert Yeşil

      10 Aralık 2015 at 20:52

      Ben teşekkür ederim.

    • m. unlu

      30 Temmuz 2017 at 00:02

      başka hangi yönden düşündün ki

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
İstanbul’da Kafka Rüzgarı

İstanbul 8-9 Mart'ta Franz Kafka ile ilgili önemli bir konferansa ev sahipliği yapacak.Konferansın konuşmacılarından Prof. Kathi Diamant, Kafka'nın 1933'te kaybolan...

Kapat