Antalya’ya Yolu Düşenlere 11 Ayrı Antik Kent Önerisi

Tatil cenneti Antalya’ya yolu düşen herkesin uğramasını önereceğimiz 11 ayrı Antik Kenti tanıtacağız bu yazımızda.

TERMESSOS

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi1

Pisidia bölgesindeki bu dağ kenti, Antalya’nın 34 km kuzeybatısında yer almaktadır. Güllük ( Solymos) Dağı eteklerinde deniz seviyesinden 1665 m yükseklikte bir platform üzerinde kurulmuş.

Günümüze kadar gelen yazıtlarda Termessosluların kendilerini Solym halkı diye andıklarını görüyoruz.

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi2

Yunan tarihçi, filozof ve coğrafyacı Strabon da buradaki halkın Solym dili denilen yerel bir dilde konuştuklarını belirtiyor. Zaman içerisinde Solym halkı Hellenleşmiş ve dillerinden geriye yalnızca birkaç özel isim kalmıştı. Kentin ne zaman kurulduğu bilinmiyor. Homeros, Solymos halkından bahsetse de Termessos Kenti ilk defa Arrianos’un İÖ 333 yılında Büyük İskender’in seferini anlattığı eserinde karşımıza çıkıyor. Ormanla bütünleşmiş mimari kalıntılarıyla etkileyici bir kent.

Öne çıkan yapılardan biri zemini taş bloklarla kaplı, üç yönden sütunlu galerilerle çevirili agorası.

ARYKANDA

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi3

Arykanda Antik Kentinin kalıntıları ilk defa 1838 yılında Charles Fellowes tarafından fark edildi. Arkeolojik kazılar, Arykanda’nın İÖ 2.binyıldan geç antik döneme kadar yerleşim gördüğünü ortaya çıkardı. Kuzeyinde 1100m yüksekliğinde oldukça dik şahinkaya ile önündeki ormanlık alan arasında yaklaşık yarım kilometrekarelik alana yayılan yayılan bir yamaç kenti Arykanda.

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi4

Eğimli araziyi daha verimli kullanabilmek için teras duvarları inşa etmişler ve bu teras duvarlarını gözetleme kuleleri ile savunma sisteminin bir parçası haline getirmişlerdi. Arykanda odeon, tiyatro, agoraları, merdivenli sokakları, Hellios Tapınağı, Sebasteion (İmparatora tapınma yeri),Traian Tapınağı, latrina (umumi tuvalet), bazilika, meclis binası, belediye binası, stadion, hamamlar, villalar ve anıtsal mezarlar yapılarıyla yeşillikler içinde bir manzara sunuyor.

PHASELİS

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi5

Tekirova Köyü yakınlarındaki Phalelis’in tarihi İÖ 7.yüzyıla kadar iner. Sırasıyla Pers, Büyük İskender, Ptolemaios ve Rodos Krallığı’nın hakimiyetinde kalan kent bir süre de korsan Zeniketes’in elinde kaldı. Büyük İskender, Pamphylia şehirlerinin birçok elçisini burada kabul etmiş, kıyı kesimindeki şehirleri bir bir alarak Gordion’a ulaşmıştı. Phaselis İÖ 42 yılında Brutus tarafından Roma’ya bağlanmış ve Bizans döneminde de piskoposluk merkezi olmuştu.

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi6

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi7

Konumu sayesinde refah düzeyi oldukça yüksek bu kentin halkı, ticaretteki kurnazlıklarıyla tanınıyordu. Üç limanı, sütunlu caddesi, Roma hamamı, agoraları, su kemeri ve Hadrianus’un kenti ziyareti onuruna yapılan tak (özel günlerde, bayramlarda ve festivallerde, geçit yapılacak caddelere geçici veya sürekli olarak kurulan, günün anlam ve önemine göre yazı, çiçek vb. ile süslenen kemer) bugün kalıntıları görülebilen yapılar arasında yer alıyor.

LİMYRA

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi8

Likçede “Zemuri” olarak bilinen Limyra büyük olasılıkla İÖ.2000 ait Hitit metinlerinde adı geçen Zumarri ile özdeşti. Strabon’un küçük bir kasaba olarak tanımladığı kentin ilk dönemlerine ait izler akropolde görülüyor. Bu alanın güneyindeki düzlükte ise Roma ve Bizans dönemlerine ait kalıntılara rastlanıyor. Düzlükteki kesim Limyros Çayı’nın ayırdığı iki ayrı ada halinde bulunuyor.

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi9

Kent, klasik dönemde Doğu Lykia Beyliği’nin başkenti olarak en parlak dönemini yaşadı. Doğu Lykia Beyi Perikles  İÖ 4.yüzyılın ilk yarısında Ksanthos Beyliği’ni ele geçirdi ve bölgenin hakimiyetini bir süre elinde tuttu. Bu dönemde akropoldeki kale inşa edildi, yerleşim yeniden düzenlendi. Yine bu dönemde akropoldeki beyliğin bir Yunan tapınağı biçiminde yapılmış anıt mezarı inşa edildi. Bu yapı dahi kentin klasik dönemdeki zenginliğini ortaya koydu.

OLYMPOS

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi10

Patara’da bulunan Lykia Yol Kılavuzu Anıtı’nda Korykos adı ile geçen yerleşim Strabon’a göre Lykia bölgesinin en büyük kentlerindendi.

Romalı devlet adamı ve hatip Cicero ise eski bir kent diye bahseder Olympos’tan. İÖ 1.yüzyılda Phaselis’le birlikte korsan Zeniketes’in kontrolü altındaydı. Korsan saldırılarından çok etkilenen ve fakirleşen kent, Orta Çağ’da toparlandı.

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi12

Osmanlı’nın deniz hakimiyetiyle de 15. yüzyılda terk edildi. Kentin içinden kıyıda denizle birleşen bir dere akar; dere iki yanı örülen duvarlarla kanal şeklinde almış ve iki yakası arasındaki bugün kalıntıları görülebilen bir köprü ile bağlanmıştı. Olympos yakınlarındaki yanartaş mevkii ise Antik Çağ insanına göre bir mitosun mekanıydı. Kayalar arasında çıkan gazlarla yanan ateş, Antik Çağ’da, son nefesinde bile ağzından ateş püsküren karışık bir varlıkla, muhtemelen ejderha ile, bağdaştırıldı.

MYRA

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi13

Önemli bir Lykia kenti olan Myra’nın ismi “yüce ana Tanrıça’nın yeri “ anlamına geliyor ve Likçe “Myrrh” olarak geçiyor. Önce dağ yamacında kurulan kent, daha sonra aşağıya doğru genişleyerek Lykia’nın altı büyük kentinden biri oldu.

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi14

Kentin içinden geçen Demre Çayı deniz ticaretini arttırmış olsa da korsanlarının saldırılarına olanak sağlıyordu. Bu yüzden Myralılar, limanları Andriake’de, çayın ağzına zincir gererek korumaya almışlardı. Lykia Birliği’nin metropolisi Myra İS 2.yüzyılda büyük bir atılım göstermiş, kent birçok yapıyla donatılmıştı.

Anıtsal tiyatrosuyla göz dolduran kentin ünlü kaya mezarları iki nekropolde toplanıyordu. Aziz Nikolas’ın piskoposluk yaptığı kent Orta Çağ boyunca ününü korudu.

SELGE

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi15

Toros Dağları’nın güney eteklerinde ulaşılması güç bir yerde kurulu Selge. Yakın zamana kadar buradaki Altınkaya Köyü de Selge’nin devamı olan Zerk adıyla anılıyordu. Etrafında su kaynağı dahi bulunmayan kentin rakımı 900 m. Ziraata uygun alanların bulunmaması kentten söz eden Strabon’un, üzerindeki zeytinlikleri ve otlaklardan bahsettiği verimli toprakların kentin kırsalında olduğunu akla getiriyor.

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi16

İÖ 5.yüzyılda Aspendos örneklerine çok benzeyen sikkeleriyle Pisidia bölgesinin en erken sikke basan kenti Selge olmuştu. Kente giderken karşımıza çıkan ilk yapı Eurymedon’un (Köprüçay) aktığı derin vadiyi aşan Roma köprüsüdür. Bugün de kullanılan köprü ilk günkü kadar sağlam. Köprüyü aşan bol kıvrımlı yol, önce Altınkaya Köyüne ve yanıbaşındaki Selge’ye varır. Üç tepe üzerine kurulan kentin en sağlam yapısı tiyatrodur. Günümüze ulaşan kalıntıların çoğu İS 2.yüzyıla aittir.

PERGE

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi117

Antik Çağ Anadolu’sunun metropollerinden Perge ziyaretçilerini görkemli kalıntılarla karşılıyor. Mitolojik anlatıya göre Perge, İÖ 2000 yılın sonlarında Troia Savaşı kahramanları Mopsos ve Kalkhas’ın liderliğinde Argos’tan gelen göçmenler tarafından kuruldu. Artemis Pergaia kültü ise kentin adının antik dünyanın dört bir yanında duyulmasını sağladı,ününe ün kattı. Perge’de bulunduğu söylenen Perge Artemisi’nin tapınağının yeri ise halen gizemini koruyor.

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi18

Buna karşın mitolojik sahnelerle bezeli bir tiyatro, çok iyi korunmuş bir stadion ve Bithynia valisinin kızına ait lahit Perge’nin anlatabileceklerinden sadece birkaçı. Agora, sütunlu cadde, anıtsal kapılar ve diğer anıtsal yapılarıyla Perge modern şehir planlamacılarını kıskandıracak düzeyde.

ASPENDOS

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi19

Aspendos mitolojik anlatıya göre, Mopsos’un önderliğindeki Argoslu göçmenler tarafından kurulmuştu ve İÖ 5.yüzyıla ait sikkeleri üzerinde Estewediiys adı geçiyordu. Bilindiği kadarıyla Pamphylia bölgesinde Side dışında, bu kadar erken sikke basan bir kent yok. Kuşkusuz Aspendos o dönemde bölgenin güçlü kentlerinden biriydi. Doğusundan akan Köprüçay ile Akdeniz’e bağlanan kent, bu sayede İÖ 468’de Eurymedon Savaşı’ndan önce Pers donanmasının demir atabildiği yerdi. Aspendos’tan geriye Roma döneminin kalıntıları kalmıştır.

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi20

Antik Çağ’ın en iyi durumdaki yapılarından tiyatrosu en tanınanı olsa da bu tiyatronun yaslandığı tepenin üzerinde daha başka yapılar da var. Derin bir vadiyle ikiye ayrılan tepede agora, bazilika, meclis binası ve anıtsal çeşme yapısı yer alıyor. Yaklaşık 20 km uzunluğundaki su kemerleri ve tepenin aşağısındaki düzlüklerde hamam ve gymnasion olarak kullanıldığı düşünülen yapılarla bir stadion da bulunuyor.

LYRBE

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi21

Side’nin 23 km kuzeydoğusunda orta ölçekli bir dağ kentidir Lyrbe. Phamphylia Seleukiası olarak tanımlanan kentin ismi tartışmalıdır. Bugün kentin adının Lyrbe olduğu öngörülüyor. Lyrbe’de Anadolu’nun en iyi korunmuş agoralarından biri bulunuyor.

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi22

Agora, kentin kurulu olduğu tepenin doğu yamacına inşa edilmiş ve plan bakımından Hellenistik Dönem’de gelişen ion tarzındaki agoralara benziyor. Agoranın içinde dükkanlar, bir kütüphane ve olasılıkla bir toplantı yeri olan Nektareion bulunması Lyrbe’nin ticaret, sosyal ve siyasal etkinliklerinin merkezi olduğunu gösteriyor. Agora dışında oldukça iyi korunagelen bir hamam, tapınak, kilise ve işlevi henüz tanımlanmamış pek çok yapı var.

SİDE

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi23

Pergamon Kralı 2.Attalos’un Attaleia’yı (Antalya) kurmasına kadar Side, Pamphylia bölgesinin tek liman kentiydi.

Adı Anadolu’da konuşulan yerel bir dilde “nar” anlamına geliyordu. Strabon, Side’yi İÖ 8.yüzyılda Kyme’den (İzmir yakınlarında) göçenlerin kurduğunu yazar. Modern yapıların istilasından kurtulup günümüze ulaşan yapıların en dikkat çekeni, tonozlar üzerinde yükselen tiyatro yapısıdır.

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi24

Ayrıca kent surları dışında yer alan anıtsal çeşme, sütunlu caddeler, tiyatronun hemen güneyindeki agora ve yarımadanın güney ucunda yer alan Apollon ve Athena Tapınakları zengin liman kenti Side’nin görkemli günlerinden geriye kalan izler. Bizans Dönemi hamam yapısı, günümüzde eşsiz eserlerle dolu müze olarak ziyarete açıktır.

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi25

Antalyaya-Yolu-Düsenlere-11-Ayri-Antik-Kent-Onerisi26

Yolunuzun bu antik kentlere düşmesi dileğiyle…

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
GEOMETRİK DÖVMELERİN İHTİŞAMLI GEÇİŞLERİ

Dövme tasarımlarına modern sanat katmak, bir hayli küreselleşmeye başladı. Bu akımın önde gelen isimlerinden Chaim Machlev, genellikle bilgisayar ekranlarında görmeyi...

Kapat