ANTİK ZEYTİNYAĞI İŞLİĞİ

1992 ve 1995 yılları arasında İzmir’in Urla ilçesinde gerçekleştirilen Klazomenai kazıları sonucunda M.Ö. 6. Yüzyıla ait zeytinyağı işliği bulundu. 4 bin 600 yıllık bu işlik, bilinen en eski zeytinyağı işliği. Antik Zeytinyağı işliği Klazomenai kentinde yaşayan İyonlar tarafından inşa edilmiş.

Kazılar sonucunda tarih öncesi döneme ait yerleşmelerde zeytinyağı üretiminde kullanıldığı iddia edilen araçlar bulunuyor, bu merkezlerde karbonlaşmış zeytin çekirdekleri, zeytin meyvesinin içerdiği su ile karışmış durumdaki zeytinyağını ayrıştırmaya yönelik toprak kaplar, zeytin tanelerini ezmeye yarayabilecek küçük el havanları veya öğütme taşı şeklindeki taşlar açığa çıkarılıyor. 1992 ve 94 yılları arasındaki bazı çalışmalar sonucunda, depolar ve yakınındaki iki su kuyusu açığa çıkarılarak Temmuz 2004- Aralık 2005 tarihleri arasında yapılan çalışmalarla ayağa kaldırılıyor. Arkeolog Dr. Güven Bakır ile yöreyi bilen, yöre insanını tanıyan aynı zamanda kazı kurulu üyesi Ertan İplikçi en başından beri projeyi birlikte yürütüyor. İşletmenin aslına uygun restorasyonu yapılıp 2005 yılının sonunda ziyarete açılıyor.

antik-zeytinyagi-isligi (1)

antik-zeytinyagi-isligi (2)

Bu bölge İyonya’nın en önemli 12 bölgesinden biri olma niteliği taşımaktadır.

4600 Yıl öncesinde bu işlikte zeytinyağı nasıl yapılıyordu?

İşlikte yedi metre uzunluğundaki çatının tavanından aşağıya uzanan bir tahta mil bulunuyor. Milin ucundaki silindirik taşlar, Asma katta bulunan bir işçinin yardımıyla döndürülüyor ve böylece değirmendeki zeytinleri ezmeye başlıyor. Oluşan zeytinyağı donmaması için sıcak su ile karıştırılıp üç gözlü kaplar sistemine göre çalışan ayrıştırma düzenine özel kanal sistemi yardımıyla akıyor.  Üstte kalan zeytinyağı yan bölmeye geçerek burada toplanmaya devam ederken alta çöken su ortamdan ayrılıyor. Yan bölmeden daha sonra üçüncü bölmeye geçen ve artık iyice saflaşan zeytinyağı uygun bir süre burada bekletildikten sonra Klazomenai’ye özgü Klazomenai Amphorası olarak adlandıran yere konularak yağ depolarına taşınıyor. Bu tesiste günde 400 litre zeytinyağı elde edildiği ve yaklaşık on kişinin de bu üretime katkıda bulunduğu düşünülüyor.

Zeytinyağı İşliği İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından 2005 yılında  “Tarihe Saygı/Yerel Koruma” ödülü aldı.

antik-zeytinyagi-isligi (3)

antik-zeytinyagi-isligi (4)
antik-zeytinyagi-isligi (5)

Selin Tekin

Ege Üniversitesi gazetecilik öğrencisi. Tiyatroyla ilgilenir, fotoğraf çeker.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
Kırgınım, Saçılmış Bir Nar Gibiyim / Behçet Aysan

Koştum sana geldim ey acı Acı, dinmeyen acı, bitmeyen acı… Dağılmış nar taneleri gibi oradan oraya savrulan acı. Coğrafyasız, yertsiz...

Kapat