Aynı Patikadaki Kahramanlar: Kahramanın Yolculuğu

“Kahramanın yolculuğu” nam-ı diğer “Monomit”, mitolojist Joseph Campbell tarafından öne sürülmüş bir çeşit mit analizidir. Bu, birçok anlatımın yani mitin ortak karakteristiklerini kapsayan genel bir kalıptır. Campbell’in monomiti dünyanın dört bir yanındaki mitler hakkında yapmış olduğu araştırmalara dayanmaktadır. ‘Monomit’ adı Joyce’nin ‘Finnegan’ın Vahı’ adlı kitabından gelmektedir.

Empati gücü yüksek olan bu anlatım, beyazperde de sık sık kullanılmaktadır. Star Wars, The Lord of the Rings, Matrix ve Harry Potter bunlardan sadece birkaçıdır. Monomit karakterin fiziksel yolcuklarının yanı sıra içsel yolculuğunu da ele alır. Hatta Campbell’in ilk yaptığı araştırmalar erkek karakterin psikolojik gücünü ortaya koyan mitler ile alakalıdır. Yani izlediğiniz bir romantik komedi bile bir çeşit “kahramanın yolculuğu” hikayesidir. Yine de kahramanın gerçekten fiziksel olarak yolculuk yaptığı hikayeler monomiti daha sağlıklı bir şekilde açıklamamıza olanak sağlıyorlar.

Bu kalıbın özellikle de gençlerin ilgisini çekiyor olmasının sebebi, kahramanın yolculuğunun bir çeşit yetişkinliğe adım ile bağdaştırılabilecek olmasıdır. Monomit birçok safhadan oluşuyor olsa da genel olarak 3 ana parçaya bölünmüştür: ‘Kalkış, Başlangıç ve Dönüş’ Kalkış safhası ergenin ebeveynlerinden uzaklaşmaya başladığı safha ile benzerlikler taşırken başlangıç evresi ergen kişinin bu yolda verdiği mücadeleye tekabül eder. Yani lisede sınıf arkadaşınızın vereceği partiye gitmek istemeniz lakin annenizin buna izin vermemesi kahramanın yaşadığı zorluklardan biri olarak görülebilir. Zira hala babanızın cüzdanı ile geçiniyorsanız toplumda yetişkin olarak kabul görme isteğiniz ebeveynlerinizin koydukları vetolar ile oldukça zorlu bir hale gelecektir. Dönüş safhası ise tüm bu zorlukları aşıp ergen bireyin bir yetişkin olarak topluma karışışını temsil eder.

Monomit bir hikayeyi anlatmanın en temiz en yalın yollarından biridir. Kahramanın aniden bir görev alması ve bu yolda başına gelenlerin üstesinden gelmesi okuyucu ve seyirciyi ister istemez kahraman ile bir empati durumuna sürükler. Bu sebeple monomit, verilmek istenen mesajın izleyici tarafından kanıksanması için oldukça iyi bir yoldur.

**Buradan sonrası Harry Potter ve The Lord of the Rings hakkında bilgi sahibi olmayanlar için spoiler içermektedir.**

Ayni-Patikadaki-Kahramanlar-Kahramanin-Yolculugu-1

Az önce de bahsetmiş olduğum gibi monomit 3 ana evreden oluşmaktadır. Bunlardan birincisi “kalkış”tır. Kahramanımız oldukça sıradan bir hayatın içindedir. Hatta yaşamının monoton olduğunu bile söyleyebiliriz. Fakat alacağı bir çağrı ile rahatı bozulacaktır. Belki kendi hayatını, belki yaşadığı gezegeni belki de sevdiklerinin risk altında olduğu bir olayın arasına sıkışacaktır. Bu kısım maceraya çağrı olarak adlandırılmaktadır. Genellikle yaşlı ve bilge olan bir akıl hocası onu bulacak ve kendisini görevi alması için teşvik edecektir. Kahramanımız ise ilk olarak bu çağrıyı reddedecektir. Bu noktada izleyici veya okuyucunun kahraman ile empatisi alevlenir zira hangimiz sıcacık yatağımızda yatarken kötü güçlerle mücadele etme zahmetine girmek isteyelim ki? Kahramanlarımızın çağrıyı reddetme sebebi bizim aksimize üşengeçlik değildir. Genellikle görev hakkındaki bilgilerinin yetersiz olduğunu düşünürler. Akıl hocası ise tam olarak bu sebepten ötürü, özgüvenlerini bilemek üzere gönderilmiştir. Yani çağrının reddedilişi safhasının çağrının kabul edilişine dönüşmesine, akıl hocası ile tanışma safhası vesile olur. Örneğin Frodo herkesin iyiliğini istemesine rağmen yüzüğü Bilbo’dan alma konusunda oldukça çekimser bir tavır göstermiş ardından Gandalf’ın teşvikine maruz kalmıştı. Harry Potter ise büyücü olduğunu duyduğunda ilk olarak buna inanmamıştı. Akıl hocaları kahramana ya çok önemli bir bilgi verirler ya idman yaptırırlar ya da yolculuğunda işine yarayacak bir objeye kavuşmasını sağlarlar. Harry’nin akıl hocasının ilk etapta Hagrid olduğunu düşünebiliriz lakin Hagrid Dumbledore’un elçisi olarak yollanmıştır. Harry’nin Diagon Yolu’nda asasına kavuşması ve Dumbledore’un Harry’e süpürge yollaması akıl hocasının armağanlarına bir örnektir. Aynı şekilde Frodo, maceraya koyulmadan evvel mithrile(silah) sahip olmuştu.

Ayni-Patikadaki-Kahramanlar-Kahramanin-Yolculugu-2

Kahramanımızın aklı artık daha az karışıktır. Artık yolculuğu için kısmen hazırlıklıdır. Frodo Shire’ı, Harry ise Petunia teyzesinin evini terk eder. Harry bunu seve seve yapmışsa da Frodo yüzük için köyünü basan Nazgul’lerden kaçmak zorunda kalmıştır. Kahramanın daha önce hiç içinde kalmadığı türden bir duruma maruz kalması seyirciye “Her an hayatın değişebilir” hissini verir. Baykuş eşliğinde Hogwarts’dan mektup bekleyen 90’lar neslini hatırlayalım. İlk eşiğin aşılması evresinde kahraman artık evine geri dönemeyecek konumdadır ve ilk zorluk ile yüzleşmeye hazırdır. Eski hayatını geride bırakır ve yeni hayatına adım atar.

Ayni-Patikadaki-Kahramanlar-Kahramanin-Yolculugu-3

İkinci evre “başlangıç” evresidir. Bu evrede karakterimiz birçok testten geçecek, bir sürü düşman ve dost edinecektir. Artık karakterin rahatı hepten kaybolmuştur. Karakterler zaman zaman küçük yenilgiler yaşayabilirler lakin genellikle girdikleri her zorluğu aşarlar. Frodo, Elrond’un divanında kurulan kardeşliğe dahil olur ve ekibini kısa yoldan tamamlar. Lakin Harry Potter 7 kitap boyunca çeşitli dostlar kazanır ve kaybeder. Ron Weasley, Hermione Granger, Remus Lupin, Sirius Black, Alastar Moody, Luna Lovegood ve niceleri… Müttefik olarak betimleyebileceğimiz bu karakterler el birliği ile kahramanımızı başarıya doğru iterler. Kahramanımızın bu yolda karşılaştığı güçlü ve bilge kadın karakterler tanrıça ile tanışma safhasına yürürlüğe koyar. Bu kadın karakterler kahramanımızın illa animası yani ruh eşi olmak zorunda değildirler. The Lord of the Rings’de tanrıça Galadriel iken Harry Potter’da bu Profesör Trelawney ya da Hermione Granger olabilir. Profesör Trelawney tanrıça denince akla gelen ilk kişi olmayacaktır lakin kehanetlerine inanılmayan bu profesör aslında bize Dumbledore’un öleceğini çok önceden söylemiştir.

Balinanın karnına giriş kimi kaynaklara göre kalkış safhasında olsa da ben çoğunlukla başlangıç safhasında karşımıza çıktığını gözlemledim. Bu aşamada kahramanımız ya içine kapanıp kendisini dinlemeye çalışır ya da dehşetengiz bir tehlike ile karşı karşıya kalır. Bu safhada kahramanın ayaklarının geri geri gitmesi seyirciye tehlikenin büyüklüğünü göstermeyi amaçlar. Balinanın karnına giriş oldukça sembolik anlamlar taşır. Örneğin bu safha genellikle karanlık ıssız ve nemli bir ortamda gerçekleşir (rahimi temsil etmektedir). Mesela Frodo Lothorien’i terk ettikten sonra Shelob’un ininin bulunduğu bir tünele girer.

Ayni-Patikadaki-Kahramanlar-Kahramanin-Yolculugu-4

Yücelme evresini kahramanın nirvanaya ulaştığı nokta olarak betimleyebiliriz. Kahraman burada en büyük zorlukla yüzleşir. Bu şekilde simgesel olarak ölüp anka kuşu gibi küllerinden doğar. Tüm yeteneklerini kullanıp görevini yerine getirir. Mitolojide örnekleri olsa da günümüz hikayelerinde kahramanların ölümüne pek rastlamayız. Profesör Trelawney’in ilk kehaneti “…biri yaşarken diğeri varlığını sürdüremez” bunu işaret etmektedir. Gandalf’ın Balrog ile savaşıp Ak Gandalf olarak dönmesi, Harry’nin Voldemort ile yüzleşmesi buna örnektir. Kahramanın görevi tamamlaması ve amacına ulaşması nihai ödül olarak adlandırılır. Voldemort’un ölmesi ve yüzüğün yok olması bu safhaya dahildir. Kısacası hikayenin doruk noktasıdır (climax).

Ayni-Patikadaki-Kahramanlar-Kahramanin-Yolculugu-5

Üçüncü evre tahmin edeceğiniz üzere eve dönüşü anlatan “dönüş” evresidir. Bu evre dönüşün reddedilmesi ile başlar, bu safhayı büyülü uçuş takip eder. Yani Frodo nihai amacına eriştikten sonra pes eder fakat dev kartallar Sam ve Frodo’yu evlerine ulaştırırlar. Kahraman nasıl maceraya atılırken ayak sürümüşse, dönmek için de miktar baskıya ihtiyaç duyar. Eve başkaları tarafından taşınır ve iki dünyanın efendisi noktasına erişir. Bu evrede kahramanımız hak ettiği şana kavuşur. Artık hem serüven yaşadığı dünyanın hem de normal hayatının efendisidir. Aragorn’un hak ettiği tahta kavuşması buna örnektir. Hikayen yaşama özgürlüğü evresine son bulur. Artık kahramanımız iki dünyanın da ustası olmuş, korkularını yenmiş, sınırlarını keşfetmiştir. Namı, kendisinden önde yürüyecektir. Bu noktada Frodo, Gandalf ile uzak diyarlara gitmeye karar verirken Harry, Ginny ile evlenip seherbaz olur.

Buna gelince… Bu videonun neden asla eskimediğini biz de bilmiyoruz.

https://www.youtube.com/watch?v=4QAlt4Sfl7Q

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
Şehrin Uzağında Biraz Da Yamacımızda: Türkiye’nin Altı Güzel Yaylası

Bunaltıcı sıcaklar, trafik ve şehrin gürültüsü derken bizlere epey uzak kalan doğa, son yıllarda doğa turizmi adı altında şehir insanını...

Kapat