Bir Fotoğraf Sanatçısı Olarak Robert Mapplethorpe

‘Ve ardından ‘Kimse bizim gördüğümüz gibi görmüyor Patti.’ dedi. Böyle şeyler söylediği zamanlar, büyülü bir zaman aralığındaymışçasına, dünyada sadece ikimiz varmışız gibi hissediyorum.’

Bir-Fotogaf-Sanatcisi-olarak-Mapplethorpe-1

Bir-Fotogaf-Sanatcisi-olarak-Mapplethorpe-2

Birçoğumuz onun adını, Patti Smith’in kaleme aldığı “Çoluk Çocuk” adlı kitapta duyduk. Bu kitabı okumayan sanatseverler bile, Mapplethorpe’un Smith ile ilişkisinden haberdardır sanırım. Bu yazıda Robert Mapplethorpe’u övmek gibi bir amacımız yok ve elbette ki bu bir eleştiri yazısı da olmayacak. Bu yazımızda, Patti Smith ve onunla olan ilişkisinin biraz gölgesinde kalmış sanatını gün yüzüne çıkartacağız. Fakat bu girişten sonra, biraz kendisinden bahsetmemizin gerekli olacağını düşünüyoruz. Sırayla “Robert Mapplethorpe kimdir?” , “Mapplethorpe’un sanatı nedir?” ve “Mapplethorpe’un sanatı estetik olarak nasıl duygular uyandırır?” sorularına cevap vereceğiz. Fakat bilmelisiniz ki; son soru biraz kişisel bir soru olduğundan, bu yazının sonunda bunun cevabını sizin vermenizi isteyeceğiz.

Bir-Fotogaf-Sanatcisi-olarak-Mapplethorpe-3

Bir-Fotogaf-Sanatcisi-olarak-Mapplethorpe-4

Robert Mapplethorpe 4 Kasım 1946’da New York, ABD’de dünyaya gelmiştir. Pratt Enstitüsünden Güzel Sanatlar Bakaloryası (Üniversiteye girmeden önce uygulanan bir çeşit olgunluk sınavı) almıştır.  İlk fotoğraflarını Polaroid makineler ile çekmeye başlamıştır sanatçı. Patti Smith ile Chelsea Hotel’de kaldığı dönemlerde -hiç istemeden de olsa – otele verecek paraları olmadıkları için portföylerinin Chelsea Hotel müdürüne rehin olarak verilmesine göz yummuştur. Yani aslında, otelde kalmanın karşılığı olarak yaptıkları kolajları ve çektikleri fotoğrafları otel duvarlarında sergilenmiştir. Fakat takdir edersiniz ki , her sanatçı gibi o da birdenbire “Fotoğraf sanatçısı Robert Mapplethorpe” olmamıştır. El arabalarıyla galerilere sanat eserleri taşıyarak ve sokak sokak dolaşıp iş arayarak geçirdiği onca zamanın ardından, sonunda sanatının hak ettiği yeri bulduğunu düşünmekteyiz. Ve 42 yaşında,9 Mart 1989 tarihinde AIDS hastalığının ilerlemesinin getirdiği ağır rahatsızlık sonucu  Massachusetts’te hayata gözlerini yummuştur.

Bir-Fotogaf-Sanatcisi-olarak-Mapplethorpe-5

Bir-Fotogaf-Sanatcisi-olarak-Mapplethorpe-6

Bu küçük tanıtımdan sonra, sıra ikinci sorumuza geldi. “Mapplethorpe’un sanatı nedir?” sorusuna kelimelerle bir yanıt verebilir ve bunu “fotoğraf” olarak adlandırabiliriz fakat siz de onun fotoğraflarını incelediğinizde bunların sadece makinelerle çekilmiş fotoğraf karelerinden ibaret olmadığını anlayacaksınız. Robert Mapplethorpe, az önce de belirttiğimiz gibi ilk fotoğraflarını Polaroid makineler ile çekmeye başlamıştır. Fakat gençlik dönemlerinde yaşanan toplumsal olayları da ele alıp düşündüğümüzde; karşımıza politik ve ekonomik sorunların yanı sıra, Vietnam Savaşı ve AIDS’in hızla yayılarak tüm dünyada oluşturduğu kaos çıkmaktadır. Resim, heykel ve mimari gibi sanatlara doğrudan yansımaktan kendini alıkoyamayan bu durum fotoğrafı da derinden etkilemiştir. Toplumdaki bu kaos, insanların tehlikeli içgüdülerinin de ortaya çıkmasını tetiklemiştir ve bu tehlike arz eden içgüdüler, dönem sanatçıları tarafından sanat aracılığıyla eleştirilmiştir. Ve tabii ki, Robert Mapplethorpe da bir tepki belirtme yolu olarak sanatı seçmiştir.

Bir-Fotogaf-Sanatcisi-olarak-Mapplethorpe-7

Bir-Fotogaf-Sanatcisi-olarak-Mapplethorpe-8

 Eserlerinde Helenistik dönem sanat zihniyetini anımsatan bir anlayış vardır : Robert Mapplethorpe sanatında var olanı en doğru ifadesiyle nakletmeyi ilke edinmiştir. Çirkini ve toplumsal yargıların yadırgadığı şeyleri sanatının ortasına yerleştirmekten korkmamış ve bunu da cesurca sanatının merkezinde sergilemiştir. Takdir edersiniz ki bunların arasında pedofili, homofobi, cinsiyetçilik ve ırkçılık gibi günümüzde de etkilerini fazlasıyla hissettiren durumlar da vardır. Patti Smith bu durumu şöyle ele almış : ” Robert insan davranışlarını, son derece normal görünen insanları kargaşa çıkartmaya yönelten şeyleri incelemeyi büyüleyici buluyordu.”

Bir-Fotogaf-Sanatcisi-olarak-Mapplethorpe-9

Bir-Fotogaf-Sanatcisi-olarak-Mapplethorpe-10

Aynı zamanda Mapplethorpe, erkek ve kadın nü fotoğraflarını sanatının orkestra şefi olarak görmüştür ve aynı zamanda; Andy Warhol, Richard Gere, Deborah Harry, Grace Jones gibi ünlü sanatçı portreleri üzerinde de çalışmıştır. Eserlerin pek çoğu kendi stüdyosunda çekilmiştir. Elbette ki çektiği fotoğraflar, sadece fotoğraf anlayışı çevresinde gelişen fotoğraflar değillerdir. Bunun dışında çiçekler de -özellikle orkideler – onun resimlerinde önemli bir konuma sahiptir. Günlük hayattan alınmış kareler ve birkaç saniyelik anlarda çektiği fotoğrafları da vardır.

Bir-Fotogaf-Sanatcisi-olarak-Mapplethorpe-11

Genel olarak Mapplethorpe sanatını; sadist ve mazoşist eylemleri tetikleyen içgüdülerin yansıtıldığı nü fotoğraflar, homoseksüellik-cinsiyet ve ırkçılık arası ilişkinin toplumun yapısına göre absürdlüğünün ele alındığı portreler olarak özetleyebiliriz. Fakat bu Robert Mapplethorpe’un fotoğraf sanatının sadece bunlar üzerine kurulu olması demek değildir. O da her fotoğraf sanatçısı gibi sembolik anlamlar içeren fotoğraf kareleri dışında, güncel hayatta gözün güzel gördüğü şeyleri de fotoğraflamıştır.

Peki, sıra geldi üçüncü soruya : Sizce Mapplethorpe’un sanatı estetik olarak nasıl duygular uyandırır?Bir-Fotogaf-Sanatcisi-olarak-Mapplethorpe-12

Bir-Fotogaf-Sanatcisi-olarak-Mapplethorpe-13

Merve Tuncer
Akdeniz Üniversitesi Sanat Tarihi öğrencisi. İtalyan Mimarisi,Modigliani ve Caravaggio tutkunu.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
Gotik Anlayışın Uzanışı: Avrupa Katedralleri

Piskoposluğun merkezi olan Katedraller, diğer dini yapılara karşın büyüklüğü ve ihtişamıyla ayrı bir yere sahiptir. Gotik anlayışın mimari ifadesi olan...

Kapat