Brezilya’nın Peygamberleri

Geçen hafta seçimlere giren Brezilya, 4. defa İşçi Partisi PT, Partidos dos Trabalhadores’i seçti. Seçimlerden birkaç gün önce, mecliste diğer partilerden sayısız milletvekilini rüşvetle satın alındığı Mensalão skandalı gibi sayısız skandalın ortaya çıkmasına rağmen PT seçimleri kazandı. Aksi halde liderinin akrabalarının isimleri üzerine kayıtlı üç özel havaalanını yaptırdığı ortaya çıkan sosyal demokrat parti PSDB kazanacaktı.

Bugün yolsuzluk ve soygunda birbirleri ile yarışan partiler kendilerini sosyalist, halkçı veya sosyal demokrat olarak tanımlıyor. Fakat bu genç ülkede halkçı, eşitlikçi tavrın bir tarihi var. Kurak ve daha yoksul kuzeyden gelen, samimi bir duygudur halkçılık ve eşitlik. Cangaço yani ‘eşkıya’ hareketi ve hareketin üyeleri ‘Cangaceiro’ (Türkçe telaffuzu [Kangaseyro]) larla ortaya çıkmıştır.

1800’lerin ortalarında, ülkenin kuzey doğusu Bahia ve Ceara eyaletlerinin birleştiği yerde ortaya çıkan hareket 1950’lere kadar devam etti. Özetle toprak sahiplerinin bölgelerindeki fakir halkı borçlandırarak bedava çalıştırmaları, zaten kuraklık sebebiyle sıkıntılı yetiştiriciliği kendi tekellerine alıp kendi kölelik sistemlerini kurmalarına tepki olarak başladı. Daha sonra Afrika kökenli vatandaşların ya da yerli halkaların köle statüsüne tepkililer, polisler de dahil olmak üzere devlet kurumlarının, toprak sahiplerinin işlediği cinayetleri ve tecavüzleri görmezden gelmesine, bütün ailesini toprak sahipleri tarafında öldürülen yetimler bu sisteme karşı çıkarak silahlı mücadele için Cangaço’ya katılınca 100 yıldan fazla sürecek bir akım başladı.

Toprak sahiplerinin parayla oluşturduğu özel güvenlik bölükleri vardı. Kirli işler de dahil olmak üzere toprak sahibinin ailelerini, kendilerini ve arsalarını korurlardı. Bu bölüktekiler de o bölgelerin fakir insanlarındandı. Hareketin karizmatik yapısı, uğruna savaştığı idealleri ve adalet anlayışı bölge halkalarının büyük saygısını kazanmıştı. Toprak sahipleri kendilerine koruma bulmakta zorlanmaya başladılar. Bu sebeple köy cezalandırmaları, tecavüzler ve keyfi cinayetler durmaya başladı. Hareket kendi bölgelerinde asayişe bile bakar oldu. Polis, bu durumu düzeltmek için devlet memurluğu, resmi mevkiler vaatleriyle korucu birlikler oluşturmaya başladı. Kahverengi üniformaları sebebiyle ‘maymunlar’ lakabını alan korucular da uzun yıllar cangaceira’lara karşı etkili olamadı. Çünkü fakir köylerin büyük bölümü hareketi maddi, manevi destekliyordu. Korucular maaşlarını aldılar ama pasif kalmayı tercih ettiler.

lampiao

Hemen her bölgede farklı gruplar oluşuyordu. Bu gruplardan birinin genç bir lideri vardı: Lampião lakaplı Virgulino Ferreira da Silva. Henüz bir çocukken, bir toprak sahibi tarafından anne ve babası öldürülen Lampião, kendisini takip eden kardeşleri ile birlikte Cangaço’ya katıldı. Hızlı silah çekişi, keskin nişancılığı, tavizsiz adalet anlayışı ve ciddiyeti sebebiyle halklar arasında bir efsane haline geldi. Kulağına gelen bütün ahlaksız ve adaletsiz olayların sorumlularını cezalandırdı. İnsanlar çaresiz kaldığında ona haber gönderiyordu. Talihsiz bir şekilde genç yaşta yetim kalan Lampião’nun hayatı, idealleri ve mücadelesi cangaço hareketiyle özdeşleşmiştir. Lampião, 1938 yılında, yine bir cangaceira olan kız arkadaşı ve 9 arkadaşı ile birlikte polisle girdiği bir çatışmada öldürüldü. Onun ölümü hareketin bitişinin başlangıcı oldu.

Bu yüzyıl sahte eşitlik, sahte özgürlükçülük, sahte halkçılığın yüzyılı oldu. Globalizmden önce bu değerlere net bir şekilde karşı olan bütün muhafazakar akımlar, savundukları değerler erimeye başlayınca, var kalma çabasıyla evrensel değerlere sarıldı. Brezilya bugün, bütün dünya ile birlikte insan odaklı evrensel değerlere karşı çıkan akımları değil, bu değerlerden yanaymış gibi hareket edip tekrar kendilerine çalışanları görüyor, okuyoruz. Cangaceira’lar Brezilya’da eşitlik, özgürlük gibi samimi ideallerin peygamberi oldu. Hükümetler onları birer azılı suçlu gibi göstermeye çalışsa da sonra bundan vaz geçti. Evrensel idealleri samimi bir biçimde savunan herkes için halen birer örnek ve ülkenin sembolü oldular. Brezilya’nın kuzey eyaletlerini ziyaret fırsatı bulursanız, ilginç cangaceira şapkalarını sıklıkla görebilirsiniz.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
İsveçli İndie Grup ‘The Radio Dept’ Salon İKSV’de!

Shoegaze'in özgün seslerinden The Radio Dept. 28 Nisan'da Salon İKSV'de sahne alacak Birgün'de yer alan habere göre, İsveçli indie pop...

Kapat