En Sürrealist / Joan Miro

Sürrealizmin atası olarak kabul edilen Andre Breton’un ‘’aramızaki en sürrealist’’ olarak bahsettiği Joan Miro. 20. yüzyılın en kötü zamanlarında yaşamış ve o zamanları resmetmiş bir sanatçı. En kötü diyorum çünkü hem bir Katalan olarak dönemin diktatörü Franco’nun İspanya’sında yaşamak, hem de şahit olduğu savaşlar ”Sanatçı yaşadığı döneme duyarsız kalamaz” diyen Miro’nun eserlerine yön vermiş. Hayatı çok huzur dolu geçmese bile bize yaşadıklarını aktarmayı başarmış. Dali veya Picasso kadar ünlü olmasa da sürrealizme en az onlar kadar katkı sağlamış.

 

1893’te Barcelona’da doğan Miro, babası tarafından zorla iş dünyasına yönlendirilmiş. Hem bir ticaret okuluna hem de bir sanat okuluna devam eden Miro’ya babasının yüklediği sorumluluklar çok ağır gelmeye başlamış ve 18 yaşında geçirdiği bir bunalımdan sonra kendini resme adamaya karar vermiş. Bu bunalımdan hemen sonra ailesinin Barcelona yakınlarındaki çiftliğine yerleşen Miro çiftlik manzaraları resmetmeye başlamış. Bu resimlerden en ünlü olanı bir zamanlar Ernest Hemingway’in sahip olduğu ’Çiftlik’(The Farm) adlı tablo. Bu tablonun ünlü olmasının ve Miro’nun hayatında bir dönüm noktası olarak kabul edilmesinin nedeni kübizmin etkilerini ve çiftlik yaşamının bütün öğelerini detaylarıyla göstermesi. “Çiftlik”tensonra Miro gerçeklikten uzaklaşmaya ve kendi yaratıcılığını takip etmeye başlamıştır. Detaylarıyla çizilen köpeğin yerini bir kaç fırça darbesi, gökyüzünün mavisini yerini ise turuncu almaya başlamıştır.

Miro’nun hep yaratıcılığa önem vermiştir ancak baskılanmış Katalan halkının bir parçası olarak İspanya’da istediği yaratıcı özgürlüğe ulaşamamıştır. Miro’nun Katalan’ların bağımsızlığına önem verdiğini resimlerindeki Katalan öğelerine yer vermesinden de anlayabiliyoruz. Alttaki portre de mesela gözleri ve bıyıkları gerçeği yansıtma kaygısı barındırmazken, kafasındaki kırmızı şapka (barretina adıyla da bilinir) Katalan kültürüne yaptığı bir göndermedir.

Miro istediği yaratıcılığa kaçışı Paris’te bulur. Picasso ve Breton gibi önemli sürrealistler ile tanışır ve Dada hareketine katılır. Miro Paris’te yaratıcılığını özgür bırakan resimler yapmış ve hep istediği saf yaratıcılık fikrine çok yaklaşmıştır ama Sürrealistlerin artan Komünizm ve Anarşi sempatisi yüzünden onlardan ayrılmıştır.

 

İspanyol İç Savaşı’nın çıkmasıyla Miro’nun resimlerinde öfke ve çaresizlik duyguları önemli bir rol oynamaya başlamıştır. Kullandığı asidik renkler ve figürlerde, tabloların isimlerinde kendini gizleyemeyen bir kızgınlık göze çarpmaktadır. Sonra Miro bu öfkesini “Resmi öldürmek”ten için kullanan Miro, göze güzel görünecek herhangi bir şey resmetmeyi reddetmiş ve farklı materyalleri ve teknikleri keşfederek kendini ifade etmeye başlamıştır. Bu dönemde çiviler ve tüyleri kullanmış, tuvalleri yakmış, üzerlerine boya döküp yürümüş ve daha önce karşımıza çıkmayan şeyler yaratmıştır.

Son bir dönüm noktası olarak da “Takımyıldızları”(Constellations). Miro’nun kendine özgü bir dil oluşturmaya başladığı bir seri olduğu için önemlidir. Miro, atölyesinde fırçalarını temizlediği yüzeylere bakarken bu renk geçişleri ona ilham vermiş ve “Takımyıldızları” ortaya çıkmış. Burada çok koyu bir siyah ve seri boyunca tekrar eden kuş, kadın, yıldız ve merdiven sembolleri bulunmaktadır. Seri boyunca kadın ve kuşların görüntüsü sürekli değişmekle beraber, figürlerin hala kadın ve kuş olduğu ve başka bir şey olmadığı da belirtilmiştir. Resimlerinde sıkça karşımıza çıkan merdiven figürü ise Miro’nun hayatı boyunca hissettiği politik karmaşadan, saf yaratıcılığa kaçma isteğini sembolize etmektedir.

Miro sonraki çalışmalarında heykellerden, seramiklere, tiyatro dekorlarından yer mozaiklerine kadar bir çok farklı alanda eser vermiştir. 1983’te ölene kadar çalışmış ve Sürrealizm akımında özgün ve bireysel eserler vermeyi başarmıştır.

Bilge Ece Gündoğdu
Koç Üniversitesi Endüstri Mühendisliği ve Ekonomi Bölümü Öğrencisi
Sanat Karavanı Yazarı

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
9 Adımda Yabancı Dil Öğrenmeyi Öğrenmek

Lisana göre tersten anlatım biçimi veya ters cümle yapıları, çeşit çeşit dil bilgisi kuralları, ezberlenmesi gereken özne veya fiil çekimleri,...

Kapat