Genç Bir Romancının İtirafları: Umberto Eco

Geçtiğimiz günlerde hayatını kaybeden İtalyan yazar Umberto Eco, “Gülün Adı, Foucault Sarkacı, Önceki Günün Adası” gibi kurgu eserleriyle ve özellikle de Orta Çağ estetiği ve semiyotik üzerine yazdığı yapıtlarıyla bu yüzyılın tartışmasız en iyi düşünürlerinden. Henüz 22 yaşında doktorasını yapan ve 39 yaşında Bologna Üniversitesi’nde profesör olan Eco unvanlara sığmayan biri. Tarihçi. Eleştirmen. Filozof. Denemeci. Akademisyen. Semiyolog. Entelektüel. Romancı…

Bu yazı onun “Genç Bir Romancı” olarak çeşitli konferans notlarından oluşan yazarlık üzerine düşüncelerini içeriyor.

genc-bir-romancinin-itiraflari-1

On altı yaşındayken, her yeniyetme gibi ben de doğal olarak şiir yazmaya giriştim… İki türlü şair vardır: Şiirlerini on sekiz yaşındayken yakan iyi şairler ve ömür boyu şiir yazmaya devam eden kötü şairler.

genc-bir-romancinin-itiraflari-2

Neden Homeros yaratıcı yazar sayılırken Platon’un sayılmadığını bir türlü anlayamamışımdır. Neden kötü bir şair yaratıcı yazardır da iyi bilimsel makaleler yazan biri değildir?..

Çünkü kurumsal bir makalede genellikle belli bir sav ortaya konulmaya ya da belli bir soruya yanıt verilmeye çalışılır. Bir şiirde ya da romanda ise yazar, hayatı bütün tutarsızlıklarıyla sunmak ister. Ortaya bir dizi çelişki koyup onları belirgin ve etkili kılmayı amaçlar. Yaratıcı yazarlar, okurlarından bir çözümü denemelerini isterler; kesin bir reçete önermezler.

genc-bir-romancinin-itiraflari-3

Yaratıcı süreci anlamak demek, aynı zamanda metindeki bazı çözümlerin tesadüfen ya da nasıl işlediğinin farkına varılmayan tekniklerle ortaya çıktığını anlamak demektir.

genc-bir-romancinin-itiraflari-4

Sadece kendileri için yazdıklarını söyleyen kötü yazarlar ordusuna dahil değilim.

genc-bir-romancinin-itiraflari-5

Yazarlar sık sık farkında olmadıkları şeyler söylerler ancak okurlarının tepkilerini görünce ne söylemiş olduklarını anlarlar.

genc-bir-romancinin-itiraflari-6

Metin, okurlarından kendi işinin bir kısmını üstlenmelerini isteyen tembel bir makinedir, yani yorum sağlamak üzere tasarlanmış bir araçtır.

genc-bir-romancinin-itiraflari-7

Bir terimin anlamını öğrenmek için sözlüğe başvurursak tanımlar ve eşanlamlı sözcükler, yani başka sözcükler buluruz, bunların ne anlama geldiğini öğrenmek için de yine sözlüğe bakarız, böylece onların tanımlarından başka sözcüklere atlayabiliriz… Joyce’un Finnegans Wake için söylediği üzere, sözlük ideal uykusuzluk çeken ideal okur için yazılmış bir kitaptır.

genc-bir-romancinin-itiraflari-8

Bir metnin belli bir kısmının yorumu, eğer aynı metnin bir başka kısmı tarafından doğrulanıyorsa, o yorum kabul edilebilir, ancak bu kısım ona ters düşüyorsa yorum reddedilmelidir. Bu bakımdan, metnin kendi iç tutarlılığı okurun aslında kontrol dışı dürtülerini kontrol altına alır.

genc-bir-romancinin-itiraflari-9

Pek çok okur, kurmacayla gerçek arasındaki farkı göremiyor ya da göremez hale geliyor. Kurmaca karakterleri, sanki onlar gerçek insanlarmış gibi ciddiye alıyor… Eğer Anna Karenina’nın gerçek dünyada var olmayan kurmaca bir karakter olduğunu biliyorsak o zaman onun düştüğü kötü duruma neden ağlıyoruz, ya da talihsizliği bizi neden derinden etkiliyor?.. Milyonlarca gerçek kişinin – aralarında pek çok çocuk olmak üzere – açlıktan ölmesi karşısında insanların fazla rahatsız olmaması ama Anna Karenina’nın ölümü karşısında ıstırap çekmesi ne anlama gelir? Asla var olmadığını bildiğimiz bir kişinin kederini derinden paylaşmamızın anlamı nedir?

ROME, ITALY - MARCH 12: Italian author Umberto Eco poses for a portrait session at the French Academy of Villa Medici on March 12, 1991 in Rome, Italy. (Photo by Franco Origlia/Getty Images)

Bir kurmaca okurken onun yazarıyla sözsüz bir anlaşma yaparız, yazdığı şey doğruymuş gibi yapan ve bizden de onu ciddiye alıyormuşuz gibi yapmamızı isteyen yazarıyla.

umberto-eco-11

Başarılı bir roman yazmak istiyorsanız bazı formülleri kendinize saklamalısınız.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
Sinema Yazarlarından ‘Devrim’ ve ‘İsyan’ Filmleri

Tunca Arslan (Sinema Yazarları Derneği Başkanı) 1.         V for Vendetta (James McTeigue, 2005) 2.         Germinal (Claude Berrri, 1993) 3.         Açlık...

Kapat