Gizem Aslında Hiçbir Şeydir Rene Magritte

Gerçeküstü resmin en önemli temsilcileri arasında yer alan Rene Magritte, 1898 yılında Belçika da doğdu. Brüksel Güzel Sanatlar okulunda eğitim gören sanatçı, bir süre kübizm ve fütürizm’den etkilendi. 1920’lerde gerçek üstü resimler yapmaya yönelen Magritte, bir dönem yeni-izlenimci ve Fovist tarzda eserler de üretti. “sınırlarımı kesin çizgilerle tanımaktan çok korkarım”

Sanatçının popülerliğe kavuşmasına sağlayan şey ise “İmgelerin İhaneti”adlı tablosunda bulunan pipo imgesinin altına “Bu bir pipo değildir” yazısını iliştirmesiydi. Bu cümle ilk başta bir çelişki gibi görünse de esasında bu resim bir pipo değil, piponun bir görüntüsüdür.Magritte-bu- bir- pio-değildir-adlı-tablosu

Magritte’in bu tabloda ele alıp incelemek ve seyirciyi üzerinde düşünmeye zorlamak istediği ana fikir, bir pipo imgesi gösteren resmin, her ne kadar gerçekçi olarak çizilip renklendirilmiş olursa olsun, gerçekten bir pipo olmadığıdır. İmge sadece bir gerçek temsilcisi olup bir gerçek değildir; yani gerçekten içi tütünle doldurup, yakılıp, tütün dumanı çekilebilecek bir pipo değildir.

“Benim resimlerim hiçbir şey anlatmayan görsel imgelerdir. Akla gizemi getirirler. Doğrusunu isterseniz, benim resimlerimi gören biri kendi kendine şu basit soruyu sorar: ‘Bunun manası ne?’ O resmin bir manası yoktur. Çünkü zaten gizem de aslında hiçbir şeydir, bilinmeyendir.”

rene-magritte

Sanatçı aynı yaklaşımı bir elma resminde de kullandı. Meyveyi son derece gerçekçi çizdikten sonra onun bir elma olduğunu reddetti. 1930’da Magritte “Düşlerin Anahtarı” tablosu ile bu temayı yeniden bir tablo ile ele almış oldu.  Bu yeni versiyonda tuval altı tane kutuya bölünmekte ve her bir kutu içinde bulunan resimsel obje “doğru olmayan” bir sözcükle nitelendirilmektedir.magritte-Düşlerin-Anahtarı-adlı- tablosu

1966’da Rene Magritte bu felsefi düşünceye dayalı tablolar serisinin son eserini “Çift Gizemler” adını verdiği tablo ile tamamlamıştır. Bu tabloda bir ressam sehpası üzerinde bir diğer tablo olarak “İmgelerin İhaneti” bulunmaktadır. Bu ressam sehpasının dışında ve sehpanın üstünde ikinci bir pipo resmi bulunmaktadır. Bu ikinci pipo acaba sehpada resmi yapılarak temsil edilen resimsel obje midir?

Magritte The Two Mysteries

Şekil ve form bakımından iki pipo resmi aynıdır; ama ikisinin renkleri farklıdır. Havada duran ikinci pipo resmi, teorik olarak ama içinde hiçbir ışık, gölge resimlenmeyerek, gerçek objeyi temsil etmektedir. Tuval üzerindeki pipo resmi ise daha ayrıntılı ve daha figüratif şekilde resim öğelerini kullanarak pipoyu temsil edilmektedir. Ressamın hedefi tuval üzerindeki pipo temsilini sanatını kullanarak gerçeğe (yani tuval üzerindeki daha az gerçekçi değişik renkli pipoya) yaklaştırmak istemektedir; ama tuval üzerinde olması ile bunun bir resimsel temsil olduğu gayet açıkça gösterilmiştir. Magritte seyir edeni düşünmeye çağırmaktadır: bunlardan hangisi pipodur hangisi piponun temsilcisidir?

Magritte - The Therapist

Resimlerimi bilinçli ya da bilinçsiz bir simgeselliğe indirgemek, onların gerçek doğasını görmezlikten gelmektedir. İnsanlar bir takım nesneleri hiçbir simgesel anlam aramadan rahatlıkla kullanabiliyorlar, ama iş resimlere bakmaya geldiğinde aynı nesnelere nasıl bakacaklarını bilemiyorlar. Resmin karşısından ne düşünmeleri gerektiğini bilmedikleri için yaşadıkları bu ikircikli halden çıkabilmek, onları belirli anlamlar aramaya itiyor… Yaslanacakları bir şey olsun istiyorlar, rahatlamak istiyorlar. O boşluk duygusundan kurtulabilmek için tutunabilecekleri güvenli bir dal bulmaya çalışıyorlar.

Golconde

Nesnelerin dünyasıyla ilgilenen Magritte, gerçekle yapay arasında illüzyon yarattı. Sanatçının çalışmaları çoğu zaman nükteli ve eğlendiricidir. Ressam ayrıca bazı meşhur resimlerin gerçeküstü versiyonlarını da çizdi.

Simgesel anlam arayanlar, imgenin kendindeki şiiri ve gizemi gözden kaçırıyorlar. Bir gizem sezebildiklerine şüphe yok ama, bir an önce kurtulmak istiyorlar o sezgiden. Korkuyorlar “Bu ne anlama geliyor?’ diye sorarken, gerçekte her şeyin anlaşılır hale gelmesini diliyorlar. Oysa o gizemi sezenler ve ondan kaçmayanlar, bambaşka bir tepki veriyorlar resme. Onlar, başka sorular soruyorlar… Ben düşünceleri resmetmiyorum. Resimsel imgeler aracılığıyla, nesneleri ya da bu nesneler arasındaki bağlantıları ya da birliktelikleri herhangi bir ifade, illüstrasyon ya da kompozisyon şeklinde algılamamak çok önemli. Ben belli bir nesnenin neden orada olduğunu, neden yan yana durduklarını zihnen açık etmek üzere resmetmediğim için, resimlere öyle bakmak gizemi bütünüyle yok edecektir…

rene-magritte-black-magic

1960’larda Magritte’in çalışmalarına olan ilgi büyük boyutlara ulaştı. Eserlerinin halk tarafından tanınmasının önemli sebeplerinden biri de, resimlerin rock albümü kapaklarında yer alan reprodüksiyonları oldu.

“Dünyaya ve nesnelere dair olağan bilgimiz, nesnelerin resimlerdeki temsillerini yeterince meşru kılmıyor; ayrıca şeylerin çıplak gizemi, gerçekte olduğu gibi resimde de gözümüzden kaçabilir… İzleyici resimlerde aklıselime bir tür meydan okuyuş buluyorsa, bir durumun farkına varmış demektir. Zaten bana göre dünyanın kendisi aklıselime yönelik bir okuyuşun ta kendisidir.”the-pilgrim-

Rene-magritte-the-evening-gown-adlı-tablosu the-postcard-

composition-on-a-seashor

 

 

Sevil Ateş

MSGSÜ Sanat Tarihi bölümü mezunu.
Kültür sanat editörlüğü ve yazarlığı yapıyor. Tiyatro ve performatif sanatlar ile uğraşıyor.
Sanat Karavanı Yazarı.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
Mustafa Albayrak

Adım Mustafa Albayrak. 1971 doğumluyum. Eyüp/İstanbul'da yaşıyorum. Erzurum Atatürk Üniversitesi GSF Resim Bölümü Lisans mezunuyum. Kendimi bildim bileli resim yapıyorum. Profesyonel olarak...

Kapat