İstanbul’un Hazinesi Kariye Müzesi

Hristiyanlık tarihinin resim kitabı olan Kariye (Khora) Kilisesi, manastırın merkezine yapılmış İsa’ya adanmış bir yapıdır. Kiliseye surların dışında kaldığı için “Kırsal alan, kent dışı” anlamına gelen Khora ismi verilmiştir. Uzun yıllar manastırın önemli kişilerinin gömü yeri olarak kullanılmış, birçok kez yıkılmış ve yeniden yapılmıştır. Doğu Roma sanatında gerek mimarisi, gerek mozaik ve freskolarıyla oldukça ilgi çeken bir yapıdır.

2015-08-14 08.07.03 1

İçeriye girdiğiniz zaman neredeyse her yerin mozaiklerle dolu olduğunu gördüğünüzde hayran kalacaksınız biraz da yukarıdaki kubbelere bakmaktan boynunuz ağrıyacak. Girişte sizi karşılayan ilk mozaik Pantokrator İsa oluyor. Bir elinde kutsal kitabı tutarken diğer eliyle takdis işareti yapıyor.
Burası Fatih Sultan Mehmet zamanında kilise olarak devam etmiş, camiye çevrildiği zaman da tasvirlerin üstü ince bir sıva tabakasıyla örtülmüş. Bu sayede mozaikler günümüze çok az hasarla ulaşmış.

2015-08-14_10.29.02_1[1]

Kariye’nin mozaik ve freskleri 14. yüzyıl Bizans resim sanatının son dönemine ait en güzel örneklerindendir. Figürlerin verilişi, detaylandırma, kutsal insanların sıradan insanlarmış gibi anlatımları rönesansla paralel ilerleyen bir Bizans sanatının göstergesidir.
Dış nartekste İsa’nın hayatı, iç nartekste ise Meryem’in hayatı kronolojik sıraya göre anlatılmış. Meryem’in İncil’de yer almayan hayat hikayesi apokriflere dayalı konulardan alınmış. Meryem’in doğumu, ilk yedi adımı gibi sahneler işlenmiş.

20150808_134458

Pantokrator İsa mozaiğinin sol tarafında İsa’nın doğumu, nüfus sayımı, meleğin Yusuf’a görünüp Meryem’i alıp gitmesini öğütlemesi, ekmeğin çoğaltılması, suyun şaraba dönüştürülmesi; sağ tarafında ise haberci kralların İsa’nın doğumunu haber vermesi, felçlilerin iyileştirilmesi ve çocukların katli gibi sahneler vardır. İç mekandaki mozaikler Meryem’in hayatından parçaları ve İsa’nın mucizelerini gösterir.

2015-08-14_10.19.56_1[1]

İç nartekste ise en önemli mozaik Deisis mozaiğidir. Bu mozaikte Ayasofya’daki Deisis gibi İsa’nın gözleri birbirinden farklı olarak tasvir edilmiş. Mozaikte, ortada İsa, solunda Meryem, Meryem’in altında İsaakios, Kommenos ve İsa’nin sağında bir rahibe görülür. Bu kadın Moğol Prensi ile evlendirilmiş ve kocasının ölümünün ardından İstanbul’a dönerek rahibe olmuştur. Fener Rum Lisesi yanında bulunan Kanlı Kilise bu rahibenin kilisesidir.

IMG_20150808_135348[1]

Kilisenin Parekklesion bölümünün tümü freskolarla süslüdür. Mezar nişleri dışında hiç mozaik bulunmamıştır. Bu durum yapılan onarımların son dönemlerinde, ekonominin pek iyi olmadığını göstermektedir.
Apsiste görülen “Cehennemeİniş” yani “Diriliş” (Anastasis) sahnesi çok az hasarla günümüze ulaşmış gerçek bir sanat eseridir. Onun üst kısmında yer alan “Son Duruşma” sahnesi burada tüm olarak gösterilmiş. Tavanın tepe kısmında evren bir salyongoz gibi tasvir edilmiş.

2015-08-14_10.48.26_1[1]

IMG_20150808_135606[1]

Müzeye gittiğimde naos bölümü kapalıydı. Sorduğumda restorasyonun 2016’ya kadar süreceği söylendi. Onun haricinde müzenin her yeri açık. Çarşamba günü hariç haftanın her günü ziyaret edebilirsiniz. Bu güzelliği hala görmediyseniz hemen buraya gitmelisiniz.

20150808_134233

Nazlıcan Yazıcı

Hacettepe Üniversitesi sanat tarihi öğrencisi.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
Veronika Ölmek İstiyor / Paulo Coelho

Ah Veronika, nasıl da ölmek istiyorsun. Olanca boşluğunla yetinmişcesine gitmek istiyorsun. Üstelik üzerine bu kütüphane kokusu sinmişken? Geride kalan 24...

Kapat