O Gün Ne Oldu? / 29 Ekim 1923

Cumhuriyetimizin 91. yılını kutluyoruz bu yıl. Daha nicelerinide kutlayacağız hep beraber hiç kuşkumuz yok.
Öncelikle bu değerimizin sonsuza dek sürmesini ve bugünlerimiz için borçlu olduğumuz Mustafa Kemal Atatürk’ü saygıyla anıyorum.

O günlere gitmek istiyorum bu yazımda. Kurtuluşumuzun miladı sayılan 29 Ekim 1923’e. O gün tam olarak ne oldu merak ediyorum. Kim neredeydi? Ülkemizin insanları ne durumdaydı. Taraflar ne istiyordu? Kimlerin canı yandı? O günü yaşamak istiyorum.

Fikrin ilk yayıldığı yer: Erzurum Kongresi. Mustafa Kemal Paşa daha kongre sırasında zaferimizden sonra hükümet şeklinin Cumhuriyet olacağını söylemişti. Yıl 1919.
23 Nisan 1920’den beri Türkiye’yi idare eden TBMM Hükümeti, milli egemenlik esasına dayanıyordu. İsmi konulmamış bir Cumhuriyet yönetimiydi yani.
Güvencemiz 1921 anayasasında yer alan “Hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir” sözüydü.
İlan edilmeyen bir Cumhuriyetimiz vardı. Ama hırsımız, gücümüz, tek yürekliliğimiz birdi.
Aşılması gereken ilk engel saltanat idi. Takvimler 1 Kasım 1922’yi gösteriyordu. Saltanatın kaldırılmasıyla bu engel aşıldı. Tarihi bir görev yapan birinci dönem TBMM üyeleri yeni seçim kararı alarak dağıldı. (1 Nisan 1923)

tbmm-ataturk

Artık çok az kalmıştı sayılı günlerin bitmesine, 7 ay’a yakın bir süre. Peki bu 7 ayda neler oldu. 23 Nisan 1920 de TBMM açıldığı sıralarda yeni Türk devletinin henüz adı konulmamıştı. Meclis başkanı hükümet başkanlığı da yapıyor. Alışık olmadığımız bu sistemin içinde devlet başkanlığı boş görünüyordu. Siyasi rejimimize uygun devlet şeklini bulmak farz olmuştu. Meclis hükümeti sistemi artık işlemez haldeydi. Bakanlar Kurulunun her üyesi için ayrı ayrı oylama yapılırdı. Bu sebeple yeni bir hükümet kurulması zordu. Karmaşık bir düzenin içindeydik.
mustafa-kemal-ataturk-konusma

25 Ekim 1923’te zor bir siyasi sistemin içinde yer alan hükümetin istifasıyla, artık bu durum çözümlüğün kapısına dayandı. Beklenen fırsat bu olmalıydı. 28 Ekim akşamında Mustafa Kemal Paşa kararını vermişti.
“Efendiler yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz.”
İşte o gece İsmet Paşa’yı çağırıp hali hazırda yer alan 1921 Anayasa’sından bazı maddeleri değiştirerek, kanun tasarısını hazırladı.
“Türkiye Devleti’nin hükümet şekli Cumhuriyet’tir”
TBMM’de yapılan konuşmalardan sonra tasarı hükmü kabul edildi. (29 Ekim 1923)

Cumhurbaşkanlığı seçimine gidildi. Gerçekleşen gizli oylamada toplam 158 milletvekilin oyunu alan Gazi Mustafa Kemal Paşa, yeni Türk devletinin ilk cumhurbaşkanı seçildi.
Kürsüye geldi. Yaptığı konuşmasını ise “ Türkiye Cumhuriyeti mesut, başarılı ve muzaffer olacaktır.” sözü ile bitirdi.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
Mustafa Albayrak

Adım Mustafa Albayrak. 1971 doğumluyum. Eyüp/İstanbul'da yaşıyorum. Erzurum Atatürk Üniversitesi GSF Resim Bölümü Lisans mezunuyum. Kendimi bildim bileli resim yapıyorum. Profesyonel olarak...

Kapat