Osmanlının Sansasyonel Çocuğu: Enderunlu Fâzıl

Doğum tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte bugün İsrail’in kuzeyinde yer alan Akka şehrinde doğmuştur. Doğum ismi Hüseyin olup Fâzıl mahlasını kullanmıştır. Enderun’da yetiştiği için “Enderûni”  yada “Enderunlu”  diye anılır.  I. Abdülhamid zamanında devlete isyan eden Akka muhafızı Zahir Ömer’in torunudur.

guzel-oglanlar-kitabi

Dedesinin ve babasının isyan sonucu öldürülmesinden sonra kardeşiyle Akka’dan İstanbul’a bir serüvenin içine düşer. Enderun’da iyi bir eğitim alarak yetişen Fâzıl, sefahate düşkünlüğü ve aşk maceraları sonucunda saraydan sürülür. 12 sene İstanbul sokaklarında sefalet ve geçim sıkıntısı çeken  Fâzıl, dönemin padişahı III.Selim’e yazdığı dokunaklı kasidelerle Rodos Vakıfları ile ilgili bir memuriyete atanır. Sonraları Halep defterdarlığı gibi yüksek mevkilere nail olan Enderunlu Fâzıl’ın hayatı, sürgünlerle ve borç batağında geçer. Eşcinsel olmakla her zaman gurur duyan ve her vesileyle övünen Fâzıl’ın bu açık sözlülüğü ona “Şairiz şeyn verir şanımıza / Giremez fahişe divanımıza” beytini yazdırır.

hubanname-erkekler-kitabi

Edebi yaşamı da sosyal yaşamı kadar sansasyonlara davetiye çıkarır Enderunlu Fâzıl’ın. Osmanlı İmparatorluğu’nda toplatılan ilk kitabın Zenannâme’nin (Kadınlar Kitabı) yazarıdır. Divan şairi olup Nedim ve Nabi’nin yolundan gitmek istese de kalburüstü bir şair olamamıştır. Mesnevileriyle yaşadığı dönemin gerçek yaşam sahnelerini çizmek, çağının geleneklerini, halk ruhunu aksettirmekle dikkati çeker. Mahallileşme eğilimini ileri bir safhaya götüren divan şairi olarak adlandırılır.

zenanname

Enderunlu Fâzıl; “Divân”, “Defter-i Aşk”, “Hûbânnâme”, “Zenânnâme” ve “Çengînâme” adlı eserleriyle divan edebiyatında önemli bir yer etmiştir.

Defter-i Aşk’ta, başından geçen aşk maceralarını konu eder. Saraya girişini, Enderun’daki bazı delikanlılara aşık olunca kovuluşunu, sefaletini ve gönül ilişkilerine yer verir.

Hûban-nâme’de (Güzel Oğlanlar Kitabı), dünyanın çeşitli uluslarına mensup delikanlıların cinsel ve fiziksel özelliklerini anlatır. Sevgilisinin diğer ülke erkeklerine olan merakı sonucu kaleme aldığı eseridir.

Zenannâme’de kadınlarını birbirinden ayıran cinsel özelliklerden, İstanbul’da kaç çeşit kadın yaşadığına ilişkin ilginç bilgiler yer almaktadır. Dönemin kadınlarıyla ilgili tüm soruları bu eserinde bulmak mümkündür.

Çengi-nâme ise Fâzıl’ın, İstanbul’daki meşhur köçekleri anlattığı eseridir. Rakkâsnâme diye de bilinir.

Divan, dini şiirler, devrin büyüklerine övgüler ve yine delikanlılar için yazılmış gazellerle doludur. Fâzıl bu şiirlerle kendisine özgü bir tarz yaratır, o güne kadar söylemeye cesaret edemediği bazı ifadeleri açıkça kullanır.

enderunlu-fazil-hamam

Ömer Utku Kahraman

Başkent Üniversitesi Endüstri Mühendisliği mezunu, doktora öğrencisi.
Sanat Karavanı Yazarı

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
Dünyaca Ünlü Caz Sanatçısı Dhafer Youssef Türkiye’ye Geliyor!

Caz müziğin önemli isimlerinden Tunuslu sanatçı Dhafer Youssef Türkiye'de konser vermeye hazırlanıyor. 1999 yılında yayınladığı Malak adlı albümü ile caz...

Kapat