Resmin Karanlık Yüzü: Caravaggio

Kabına sığmaz, limitlerini zorlayan sıra dışı bir adam, Caravaggio. Gerçekçiliğin kendi döneminde resme zuhuru aynı zamanda… Barok Dönemin öncüsü, kimsenin cesaret edemediklerinin vuku bulmuş hali…

1571 yılında Milano’da doğan Caravaggio henüz yirmisine gelmeden anne ve babasını kaybetmesinin ardından yalnız kalır. Milano’da aldığı resim eğitiminin ardından, dönemin sanatçılar açısından gözde şehri Roma’ya gitmeye karar verir. Roma’ya gitmesi de zorakidir esasında. Bir memuru yaralama suçunun ardından Roma’ya kaçtığı söylenir. Dönemin Roma’sı, sanatçıların gözdesi, hayalleridir. Avrupa’nın birçok yerinden, birçok sanatçı adayı birleşir Roma’da. Yine aynı Roma’nın sokakları suçlularla, acımasız insanlarla, sokak kadınlarıyla doluyken, fakirliğin kol gezdiği han odalarında, bu sanatçı adayları sızana kadar içer ve beraber konaklar. Bu koşulların Caracaggio’nun resmi üzerinde etkisi olduğu aşikardır.

Caravaggio dini otoriteler tarafından keşfedilmeden önce, önemli eserlerinden Meyve Sepeti Taşıyan Çocuk, Hasta Genç Bacchus eserlerini tamamlamıştır bile. Bacchus, hasta odasında yatarken yaptığı, bilinen ilk oto portresi olarak kabul edilir. O zamana kadar, coşkunluğun, eğlencenin, sağlığın sembolü olan Bacchus’ü hasta, ölmeye yüz tutan bir halde resmetmesi, dikkatleri çeker.

resmin-karanlik-yuzu-caravaggio  (2)

Caravaggio’yu keşfeden ise, kardinal Francesco Mario del Monte olur. Hilekârlar isimli tablodan oldukça etkilenen kardinal, ona cazip bir teklifle gelir.

resmin-karanlik-yuzu-caravaggio  (3)

Contarelli Şapeli için Aziz Matta’yı resmetmesi istenen Caravaggio, kilise jürisi tarafından reddedilen ilk resimlerini, ikinci kez yapmak durumunda kalır. Kendisinin dini otoriteler tarafından geri çevrilişinin son seferi bu olmayacaktır.

Tekrar eski yaşamına dönen Caravaggio, içindeki saldırganlığı bastırmakta hayli güçlük çeker. Kilisenin bir sonraki çağrısına kadar, hapse girip çıktığı, suç dosyasının giderek kabardığı bir evre geçirir. Kilise komisyonu, kendisinden Bakire Meryem’in ölümünün resmedilişini talep eder. Beklenti, kendinden önceki döneme çok benzerdir esasen, ancak Caravaggio eseriyle komisyonu çok şaşırtır ve bir kez daha reddedilir. Çünkü o, Bakire Meryem’in ölümünü, sıradan bir ölümlününkine eşdeğer resmetmiştir. Hâlbuki o kutsaldır, ışıklar içerisinde göğe yükselirken resmedilmelidir. O zamanın yargılarıyla, Caravaggio’nun resmi, kabul edilemez bir eserdir.

resmin-karanlik-yuzu-caravaggio  (4)

Bir kez daha reddedilen sanatçı için, aynı döngü tekrar başlar. Agresif karakteriyle başa çıkamayan Caravaggio’nun başı birçok kez tekrardan belaya girer. 1606 yılında kendisi için sürgün dönemi başlar.

Öncelikle Napoli’ye giden ressam için, ününün giderek artıp, popüler olduğu bir dönem başlar. Ancak Caravaggio, hala aranan isim olmasının verdiği şüpheyle, çareyi Malta’ya gitmekte bulur. Malta’da şövalyelerin arasına katılan sanatçı, onların ibadet yerleri olan, Valletta’da yer alan katedral için, en büyük eserlerinden birini resmeder: Vaftizci Yahya’nın Boyunun Vurulması.

resmin-karanlik-yuzu-caravaggio  (5)

Ancak Caravaggio’nun kurtulmayı başaramadığı döngüsü tekrar devreye girer, şövalyelerle başı derde giren sanatçı, hapsedilir. Beklenmedik bir şekilde kaçmayı başaran ressamın imdadına, bu sefer şansı yetişir, Roma fikrini değiştirdiğini belirtip, onu tekrar ait olduğu yere çağırır. Caravaggio ise kendini affettirmek için en etkileyici eserlerinden birini yapar: Goliath’ın Başıyla Davud.

resmin-karanlik-yuzu-caravaggio  (6)

Bu eserin büyük bir şaşkınlıkla karşılanmasının sebebi ise bir oto portre olmasıdır. Caravaggio, eserinde kendini kurban olarak, cezasını çeken karakter olarak resmeder. Bu, geçerli dönem için, standardın oldukça dışında kabul edilir. Asıl hedefine ulaşmak için resimleriyle beraber yola çıkan sanatçı için, talihsizlik bir kez daha devreye girer ve bu hikaye mutsuz sonla noktalanır. Caravaggio, Roma’ya ulaşamadan ölür. Gerçekçiliği bu denli görselleştiren, kendinden önceki dönemin ardından, resme bambaşka bir soluk getiren Caravaggio, belki de yaşadığı hayatın öngörülür sonuyla veda eder. Takvimler 1610 yılını göstermektedir.

resmin-karanlik-yuzu-caravaggio  (7)

Yazıda  geçen eserlerinin sergilendiği yerler:

  • Bacchus : Galleria Borghese, Roma
  • Hilekarlar : Kimbell Sana Müzesi, Texas
  • Bakire Meryem’in Ölümü : Louvre Müzesi, Paris
  • Vaftizci Yahya’nın Boynunun Vurulması : Aziz Yahya Kilisesi, Valletta
  • Goliath’ın Başıyla Davud : Galleria Borghese, Roma
Cansu Tazegül

Orta Doğu Teknik Üniversitesi iktisat mezunu. Seyahat, sinema, fotoğraf ve edebiyatla yakından ilgileniyor.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
Sanat Yolunda Mersin’den New York’a!

Hepimiz aynı bataklıkta yaşıyoruz; ama bazılarımız yıldızlara bakıyor. ( Oscar Wilde )  Yıldızlara bakanlardan olamasak da bunu başarabilenlerin dünyaya kattıklarının...

Kapat