Ruhu Arayan Adam : Modigliani

12 Temmuz 1884’te Livorno’da doğan Modigliani 18.yy’da İtalya’ya göçen Yahudi bir ailenin dördüncü ve son çocuğuydu. Modigliani’nin çocukluğu ve gençliği ciddi hastalıklarla geçti. 1895’te geçirdiği verem ve 1898 yılında yakalandığı tifo lise hayatını yarıda bırakmasına sebep oldu.Bu yüzden sanata yönelip resim dersleri almaya başladı. 1899’da ressam Micheli’nin resim kurslarına başladı.Hocası Guglielmo Micheli , onun kesinlikle daha iyi bir akademik eğitim almasını istiyordu. Bunun üzerine Modigliani Floransa da ki Güzel Sanatlar Okulu’na başladı ve bir yıl sonra eğitimine Venedik’te ki Güzel Sanatlar Akademisi’nde devam etti.1906’da Paris’e giderek Montmarte bölgesindeki beş parasız sanatçıların yaşadığı Le Bateau-Lavoir’a yerleşti. Oradaki komşularından biri Pablo Picasso idi. Bu komşuluk ileride herkesin daha çok düşmanca sandığı derin bir arkadaşlığa dönüştü. Modigliani bu sırada samimi arkadaşı Paul Alexandre’nin yardımı ile bir atölye açtı. Paris’in bohem yaşamı Modigliani’yi de içine alarak bir alkol ve uyuşturucu batağına sürükledi. Bir süre sonra çok bitkin düştü ve ailesinin yanına Livorno’ya döndü. Toparlandığı zaman tekrar Paris’e döndü ve Montparnasse’da bir stüdyo daire kiralayıp orda yaşamaya başladı.

1909 senesinde Romanyalı heykeltraş Constantin Brancusi ile tanıştıktan sonra heykele yöneldi ve bu alanda da çokça başarılı olarak Paris ve Livorno’da çalışmalar yaptı. Heykel sanatındaki başarısı ve ilgisi stiline daha zarif bir üslup getirdi. Heykel bir yandanda onun resimlerinde çok farklı estetik edinimler kazanmasını sağladı.Fakat 1912’de Salon d’Automne’da ki yapıtları ilgi görmesine rağmen heykeli bıraktı. 1914 senesinde İngiliz kadın şair Beatrice Hastings ile tanışıp iki sene beraber oldular. Bu arada en yakın dostu olacak kişi Polonyalı şair Zborowski ile tanıştı.

Modigliani bu devrede en önemli aşıklarından biri olan şair Anna Ahmatova ile tanıştı. Anna evli olmasına karşın ilişki yaşadılar ama bu ilişki kısa sürdü.

 

 

modiglianin-gozunden-anna

Modigliani’nin gözünden Anna

1917 senesinde Academia Colorossi’de çizim çalışmaları yapmaya başladı.Bu sırada kafasında tasarlamaya başladığı bir tablo için model arayışındayken arkadaşı olan Rus heykeltıraş Chana Orloff onu hayatının en büyük aşkı olacak genç ve güzel Jeanne Hebuteme ile tanıştırdı. Jeanne’nin muhafazakar ailesi bu ilişkiye karşı çıksa da beraber yaşamaya başlayıp evlendiler.

Jeanne Hebuteme

Modigliani Zborowski’nin yardımlarını da alarak 1917 senesinde Berthe Weill Galerisi’nde bir sergi açtı fakat bu 32 tablodan oluşan sergi Paris Polisi tarafından fazla müstehcen bulunup kapatıldı.

1918 senesinde biricik sevgilisi Jeanne bir kız çocuğu dünyaya getirdi. Ama bu sırada Modigliani’nin sağlığı bozulmuştu.Dostu Zborowski onlara yardımda bulunarak Modigliani’nin dinlenmesini sağladı.

1919 senesi Modigliani için sanatında yeni biçim ve üsluplar oluşmasına sebep oldu ve bu ona ciddi bir başarı getirdi.Özellikle portlerinde zarif vücut ve omuz yapısı , büyük gözler yeni bir anlayış ve biçim doğurdu. Resimlerinde göz yerine siyah boşluklar görülür. Bu durumu kendi portlerinden yola çıkarak soran eşi Jeanne şu cevabı almıştır ;

   “ruhunu gördüğümde gözlerini çizeceğim.”

Modigliani'nin gözünden eşi Jeanne

Modigliani’nin gözünden eşi Jeanne

Modigliani üslubunu ve özelliğini edebiyatımızda Cemal Süreya , ressamın kusursuz göz ve boyun tasvirlerinden yola çıkarak Aslan Heykelleri şiirinde dizelere böyle dökmüş ;

“yeni sözler buldum bir nice seni görmeyeli

daha geniş bir gökyüzünde soluk aldıracak şiire

hadi bir de bunlarla çağır gelsin aslan heykelleri

olduran yıkan yeniden yapan gözlerini seviyorum kaç kişi

bir senin gözlerin var zaten daha yok

ya bu başını alıp gidiş boynunda ki

Modigliani oğlu Modigliani”

 

Modigliani ve ailesi için o sene herşey çok iyiydi. Jeanne ikinci çocuklarına hamileydi. Ancak Modigliani’nin sağlığı geçirdiği bohem yaşam sebebiyle tekrar bozuldu. Alkol ve uyuşturucu çocukluğundan beri hassas olan vücudunu artık bitirmişti. Bir akşam komşusu ressam Ortiz , Modigliani’yi ziyarete geldiğinde dehşet verici bir görüntü ile karşılaştı. Baş ağrıları içinde kıvranan ve bağıran Modigliani , diğer yanında çaresiz ağlayan Jeanne…

Ortiz hemen doktor çağırdı ama umut yoktu. Tüberküloz ve menenjit nedeniyle 24 Ocak 1920’de Modigliani hayatını kaybetti. Modigliani defnedildikten iki gün sonra eşi Jeanne kaldığı odanın balkonundan atlayarak karnındaki çocuğu ile intihar etti.

2004 senesinde hayatı film haline geldi ve Modigliani’nü Andy Garcia canlandırdı. Filmde bolca Picasso ile arasındaki rekabet işlenmiş , kurgu ise çok başarılı.

Nazlı Gürkan

sanat tarihi öğrencisi.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
Yetkin Taşkın

Adım Yetkin Taşkın. 14 Kasım 1989 doğumluyum. İstanbul'da yaşıyorum. Üniversite öğrencisiyim. Müziğe 5 yaş civarında klavye çalmaya çalışarak başladım. Hayatımın...

Kapat