Stanley Kubrick’in Zeka Ürünü Filmi: The Shining

Stanley Kubrick’in Stephen King’in romanından beyaz perdeye uyarladığı The Shining filmi; Torrance ailesinin Rocky Dağları’nın kar yüklü eteğine inşa edilmiş Overlook Hoteline bekçilik yapmak üzere gitmeleri ve baba Jack Torrance’nin ‘cabin fever’ (kulübe çılgınlığı) adlı bunalıma girme sürecini anlatır.

Stanley-Kubrickin-Zeka-urunu-Filmi-The-Shining-1

Filmin başlarında Jack Torrance otel müdürü ile görüşmeye gider. Otel müdürü otelin Kızılderili mezarlığı üzerine kurulduğuna dair birtakım ipuçları verir. Amerika’nın kuruluş aşamasına vurgu yapan film, ilerleyen süreçte Kızılderili motifleriyle süslü otel koridorunda izleyiciyi gezintiye çıkarır. Duvarlar, tablolar, halılar… ve balta, ok gibi Kızılderili usulü savaşma silahları da bunlardan bazılarıdır. Danny’nin babasından kaçma sürecinde bahçedeki labirentte karda izini kaybettirmek için adımlarını tersten izlemesi de bir Kızılderili iz kaybettirme yöntemidir. En çarpıcı görüntünün asansör sahnesine ait olduğunu söylemek mümkün. Asansördeki kan gölünün taşıp odanın her yerine dağıldığı sahne ise Kızılderili soykırımının susturulması ve üzerinin örtülmeye çalışılmasına işarettir. Otel ismine baktığımızda ‘Overlook kelime anlamı olarak ”göz ardı etmek” anlamına gelir. Bir nevi Kızılderili katliamının göz ardı edilmesi ve aynı zamanda otelin şehrin kilometrelerce uzağına inşa edilmiş olması da katliama dolaylı yoldan bir gönderme gibidir.

Stanley-Kubrickin-Zeka-urunu-Filmi-The-Shining-2

Öykünün ilerleme sürecine geri döndüğümüzde Danny, hayali kahramanı aracılığıyla otele gitmek istemediğini belirtir. Otele dair kesitler görmeye başlayan Danny geçmişle güçlü bir bağ kuran kişi olduğu için baba Jack’in en büyük düşmanı haline gelir. Ayna karşısında hayali arkadaşı Tony ile konuşan minik dostumuzu gördüğümüz sahnede duvarda masal kahramanları göze çarpar. Wendy Torrance otel gezintisi esnasında yemek katında ‘kaybolmamak için ekmek kırıntılarını yere bırakmam gerekecek’ diyerek  ”Hansel ve Gratel” metaforunu bize sunar. Jack ise karısıyla oğlunun sığındığı tuvaletin kapısını kırmaya çalışırken “Küçük Domuz! Beni içeriye al! Yoksa üfleyip evini başına yıkacağım!” diyerek ‘Üç Küçük Domuz’ masalından alıntı yapar.

Stanley-Kubrickin-Zeka-urunu-Filmi-The-Shining-3

Stephen King’in kitapta yapmak istediğinden farklı olan filmin en çarpıcı yanlarından biri ise kitapta kırmızı olan araç, filmde sarı olarak yer alır. Otele kontrol için gelmekte olan Dick’in aracından kırmızı aracın kazaya kurban gittiğini görürüz. Aslında Kubrick’in romandan esinlenerek yeni bir dünya kurduğunu söyleyebiliriz.

Film için olağanüstü titiz bir çalışma yapan Kubrick’i Jack Nicholson şöyle değerlendiriyor: ” O, titiz sözcüğüne yeni bir anlam veriyor. Bir sahneyi elli kez çekebilir ama siz tümünde de iyi olmak zorundasınızdır. Bir yere girip kahvaltı ısmarlamanın ya da bir dolabın içinde korkudan ölmenin yüzlerce yolu vardır. Stanley’nin yaklaşımı ise şudur: Acaba bunu daha önce yapılmadığı kadar iyi olarak nasıl yapabiliriz? Bu müthiş bir meydan okuma!”

Stanley-Kubrickin-Zeka-urunu-Filmi-The-Shining-4

Kırmızı renginin birçok sahnede kullanıldığı filmde lavabo sahnesi de kırmızı ve beyaz kullanılarak tasarlanmıştır. Bu sahnede garson Grady ile Jack’in diyaloglarına tanık oluruz. Kamera bu esnada aks çizgisini geçip oyuncularda yer değişimine neden olur. Kubrick, bu sahnede aks atlamasını bilerek seçmiştir çünkü Jack, ayna karşısında kendi kendisiyle konuşmaktadır. Yani o mekanda Grady yoktur ve oyuncumuz kendini sorgulamaktadır. Dikkatli bakıldığında Jack’in Grady ile göz teması kurmadığını ve aynaya baktığını fark edebiliriz.

Stanley-Kubrickin-Zeka-urunu-Filmi-The-Shining-5

Filmin sonlarında Wendy, ayı kıyafeti giymiş birisine cinsel ilişkiye girerken tanık olur. Bu mizanseni gören bir film eleştirmeni filmdeki ayı metaforuna dikkat çekmiştir. Film baştan sona oyuncak ayılarla doludur. Eleştirmene göre her ayı bir oyuncuyu temsil etmektedir. Küçük dostunuz otel koridorunda oyun sonrası siyah ve sarı olmak üzere iki oyuncak ayı unutmuştur. Filmin ilerleyen sürecinde Jack “Otele bir zenci gelmekte!” ikazı ile birlikte sarı oyuncak ayının yerini alır ve gelen zenciyi siyah oyuncak ayının bulunduğu yerde öldürür.

Stanley-Kubrickin-Zeka-urunu-Filmi-The-Shining-6

Stanley-Kubrickin-Zeka-urunu-Filmi-The-Shining-7

Film sonundaki resim ise reenkarnasyonu anlatmak için en güzel örnektir. Yazarımız Jack aslında kışı geçirmek için ailesiyle gittiği otelde zaten daha önce yaşamış ve otelde çalışmıştır. Bunu Jack’ın lavaboda geçen diyalogu çok net bir şekilde açıklamaktadır. Eski çalışanın ağzından dökülen kilit cümle ise “siz aslında hep buradaydınız..”

Stanley-Kubrickin-Zeka-urunu-Filmi-The-Shining-8

Seda Tanus
Erciyes Üniversitesi Radyo Televizyon ve Sinema bölümü öğrencisiyim. Sanat üzerine yapılan televizyon programlarında yapımcılık ve sunuculuk üstlendim. Şu an ise fotoğraf sanatçısı asistanlığı yapmaktayım. Güzel Sanatlar Fakültesi bünyesinde tiyatro eğitimi aldım. Sinema üzerine çalışmalarıma devam etmekteyim.

4 Comments

  1. Murat Yazıcı

    01 Nisan 2016 at 11:55

    Mükemmel bir tanıtım olmuş. Filmi bir kaç defa izledim ve yine izleyebilirim. Öykü, yönetmen ve oyuncular… Hepsi mükemmel seçilince ortaya bu harika başyapıt çıkmış.

    • Seda Tanus

      Seda Tanus

      01 Nisan 2016 at 15:26

      Güzel yorumunuz için teşekkürler.

  2. fikibiki

    01 Nisan 2016 at 20:38

    Brava! Çok başarılı bir yazı olmuş.

    • Seda Tanus

      Seda Tanus

      02 Nisan 2016 at 10:24

      Teşekkürler, sevgiler.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
Norveç’i Rotanıza Eklemeniz İçin 25 Neden

Norveç’in gezginler arasında neden bu kadar popüler olduğunu merak ettiğinizi biliyoruz ve 25 maddede bu merakınızı bir nebze de olsa...

Kapat