Taştan Dijitale: Okumanın Evrimi

Zamanın tarih öncesi ve sonrası diye ayrılmasının tek bir nedeni var: Yazı. Tarih öncesinde hikayeyi kaydedecek bir yazı yoktu. Elbette ortaya aniden de çıkmadı. Ortak görüşe göre Homo sapiensler (insanlar) önce mağara duvarlarına birkaç çizik atmayla işe başladılar. Daha sonra bu çizikler anlamlı şekillere büründü ve Mısırlılar hiyeroglif denilen yazı sistemini oluşturdular. İlk yazı ticaret ve idari işler için kullanılan işaretlerdi. Teoriye göre gerçek anlamda yazı bu piktogramlarla gelişti. Zamanla her şey daha anlamlı hale geldiğinde duygu ve düşüncelerimiz anında sayfa veya ekran üstündeki harflere dönüşür oldu ve harfler sayesinde siz de bu yazıları okuyabilir duruma geldiniz.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-1

MÖ. 3500 – Yazı denilebilecek en eski örnek Mezopotamya’da bulunan kil üstüne kama şekilli işaretlerle yazılmış Sümerlere ait çivi yazısı.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-2

MÖ. 2400– İlk papirüs tomarı Antik Mısır’da kullanıldı.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-3

MÖ. 200– Yaşanan papirüs kıtlığı Bergama’da parşömenin geliştirilmesine yol açtı.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-4

105– Çin imparatorunun danışmanı CaiLun tarafından bugün bilinen tarzdaki kağıt -ağaç kabukları, eski bez parçaları, kullanılmış balık ağı gibi lifli malzemeler kullanılarak- icat edildi.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-5

400-600– Kodeks. Orta Doğu ve Avrupa’da gerilmiş ince koyun ve keçi derisinden yapılan (papirüse göre daha dayanıklı ve kullanışlı) parşömen, buzağı derisinden yapılan tirşe sayesinde kitapları tomar (rulo) olarak üretme zorunluluğu ortadan kalktı. Artık kitaplar sayfalara aktarılıyor, bağlanıp tutturulduktan sonra kapak yapılarak kodeks şekline getiriliyordu.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-6

1041– Çinlilerin hareketli dizgi makinesi. Her kitabın her sayfası aynı hazır harf ve karakter koleksiyonu kullanılarak, harf harf  (porselen ya da ahşaptan) basılabiliyordu. Ancak Çince’de 50.000 farklı karakterin olması sistemi başarısızlıkla sonuçlandırdı.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

1444– Johannes Guttenberg. Çağdaş matbaanın mucidi. Gutenberg İncil’i diye bilinen Avrupa’nın ilk önemli matbu kitabını üretti.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-8

1501– Aldus Manutius. Dünyanın ilk büyük yayınevini (AldinePress) kuruyor. Aynı zamanda İtalya kelimesinden gelen “İtalik” yazı biçimini ve modern ciltli kitapların standart ölçüsü olan Octavo ebadını da geliştirmişti.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-9

1774– Kağıt sanayinde beyazlatmak için kullanılan klor keşfedildi.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-10

1860– Beadle’sDime Romanları. Bugünkü cep kitaplarının ve çizgi romanların öncüsü 10 cente satılan ucuz kitaplar

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-11

1934– AllenLane. PenguinBooks kurucularından. Kaliteli karton kapaklı formatta büyük kitlelere yönelik kitaplar üretmeye başladı.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-12

1971– Michael Hart kültürel eserleri herkesin ulaşabilmesi için dijital ortama aktarıldığı, dünyanın en eski dijital kütüphanesi olan Gutenberg Projesi’ne başladı.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-13

1985– Ansiklopediler CD formatında basılmaya başlandı.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-14

1991– HTML ile yazı internette daha kullanışlı hale geldi.

 

Employees collect merchandise ordered by customers for shipment from the Amazon.com distribution center in Phoenix, Arizona, U.S. on Monday, Nov. 26, 2012. U.S. retailers are extending deals into Cyber Monday and beyond to try to sustain a 13 percent gain in Thanksgiving weekend sales. Photographer: David Paul Morris/Bloomberg 11272012xBIZ

1995– JeffBezos kurduğu Amazon.com ile online kitap satmaya başladı.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-16

1996– XML belgelerin yapısını ve görünümünü tanımlamak için uluslararası bir standart getirdi.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-17

2001-2006– E-kitaplar patlama yaptı.

SONY DSC

2007– Amazon şirketi EPUB formatında binlerce kitabı içinde barındırabilen Kindle cihazını piyasaya sürdü.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-19

2010– Apple dokunmatik ekranlı ilk dijital tablet olan iPad’i ve e-kitap programı iBooks’u yayınladı.

Tastan-Dijitale-Okumanin-Evrimi-Kapak-Gorseli-20

2011-2016 EPUB 3 ve HTML 5 gibi yeni teknolojiler sayesinde kitaplar düz yazı formatından sıyrılarak interaktif bir biçime girdi.

Yorum Bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
Uluslararası Müzeler Konseyinde (ICOM) Türk Müzeciler Dönemi Başlıyor

Bu yıl 24. gerçekleştirilen Uluslararası Müzeler Konseyi (ICOM) toplantısına Türk müzecileri damga vurdu. Büyük çabalar sarf ederek Türkiye’de 'Müzecilik Meslek...

Kapat