UNESCO Tarafından Koruma Altına Alınan Bir Köy: Safranbolu Yörük Köyü

UNESCO’nun Dünya Kültür Mirası listesinde bulunan Safranbolu’ya 20 km uzaklıkta bulunan Yörük Köy, el değmemiş güzelliği ve sakinliği ile seyahat severleri heyecanlandıracak görüntüler sunmaya hala devam eden, adı üzerinde bir Yörük Köyü.

safranbolu-yoruk-koyu-2

600 ila 750 yıllık bir geçmişi olduğu tahmin edilen köyün çamaşırhanesi bile 300 yıllık. En eskisi 450, en yenisi 90 yıllık olan konakları ile Safranbolu mimarisinin güzel örneklerini barındırıyor. Köy, 1997 yılında koruma altına alınmış ve turizme açılmış. Kendisi gibi koruma altında bulunan Cumalıkızık kadar gözde olmaması, Cumalıkızık’taki kalabalıkları şimdilik buradan uzak tutuyor.

safranbolu-yoruk-koyu-3

Köyde 93 yapı, kültür varlığı olarak tescillenmiş ve Kültür ve Turizm Bakanlığı Yörük Köy’ü Kentsel Sit Alanı ilan etmiş. Yörük Köy’e ilk olarak Oğuz boylarından Karakeçililer yerleşmiş. Bugün onların izlerini sürmek hâlâ mümkün. Bektaşilerin yaşadığı konaklarda bu izler kendilerini daha da ortaya koyuyor. Bu izleri sürebilmek için bir rehber görevi gören Sipahioğlu Konağı; üçleri, yedileri, dokuzları, kırkları yani inanç simgelerini barındırmaya da devam ediyor.

sipahioglu-konagi

Sipahioğlu Konağı’nda sizi şaşırtacak pek çok detay var. Mesela aydınlatma pencereden gelen ışığın, tavanda yer alan ve ayna görevi gören toptan tüm odaya yayılmasıyla sağlanıyor.

Ayrıca özenle işlenmiş nişler, duvarlar, tavan işlemeleri; üzerlerindeki meyve ve çiçek bezemeleri ile Bektaşi kültürüne has sembolleri bugünlere taşıyor.

sipahioglu-konagi-2

Yörük Köy’de en çok dikkat çeken figürlerden biri evlere asılan boynuzlar. Bu boynuzlar bir rivayete göre uğursuzluğu def etmek, nazardan korunmak için asılıyor; bir rivayete göre de evde bir avcı olduğunu göstermek için.

safranbolu-yoruk-koyu-4

safranbolu-yoruk-koyu-5

Çok aşamalı bir kilit sistemine sahip olan köy çamaşırhanesi, köy kadınlarının ortak alanı olarak inşa edilmiş. Bektaşi köyünün çamaşırhanesinde göbek taşı da on iki dilimden oluşuyor. Şişman, zayıf, uzun ve kısa kadınlar düşünülerek çamaşırhanenin taşları özenle yapılmış.

safranbolu-yoruk-koyu-6

Bugün en çok ilgi gören ziyaret mekânlarının başında gelen çamaşırhanede köyün Yörük ağalarının isimleri ve fotoğrafları da var. Ağa dediğime bakmayın, hanım ağaların sayısı da ağalarla eşit.Yörük ağaları her yıl düzenlenen Yörük Şenliklerinin destekçisi de oluyormuş.

safranbolu-yoruk-koyu-7

Taş sokakları ve el değmemiş konakları ile sizi yıllar öncesinde hissettiren bu köyün korunmuşluğunun en önemli sebebi, halkının büyük şehirlere göç etmesi. Yazdan yaza geldikleri köyleri böylece doğallığıyla turist çekmeyi başarmış. Köy içine araçla giriş -çok mantıklı bir kararla- Kültür Bakanlığınca yasaklanmış. Hem rahat rahat dolaşabiliyorsunuz hem sokaklar zarar görmüyor. Zaten çoğu bina yıkılma tehlikesine karşı dikkat edilmesi gerektiğine dair levhalar taşıyor.

safranbolu-yoruk-koyu-8

Evlerde de kilitler çamaşırhanede olduğu birkaç aşamalı. Öncelikle anahtar deliğinin yanında mevcut olan mandal yukarı kaldırılıyor. İkinci aşamada anahtarla kilit açılıyor. Son olarak kapının üst kısmındaki son kilit el yordamıyla yukarı itiliyor. Böylece kapılar açılıyor.

safranbolu-yoruk-koyu-9

Konaklardaki eli böğründeki çıkmalar, sürme kafesler, odalardaki duvar resimleri Safranbolu mimarisinin en güzide örneklerini de teşkil ediyor.

safranbolu-yoruk-koyu-10

Yörük Köy, Safranbolu’dan daha avantajlı çünkü sizi alışveriş için zorlayan, neredeyse kolunuzdan çekecek kadar ısrarcı ve yerel olmayan satıcılar bu köyde yok. Köyün halkı eğer almak isterseniz diye koyduğu ürünleri size tattırmaktan zevk alıyor ve zaten alsanız da turistik fiyatlar buralara hâlâ damgasını vurmamış. Birkaç liraya torba torba baharat alabilirsiniz. Taş baskı masa örtüleri, şallar, şimşirden yapılma sayısız eşya köyün önde gelen pazar ürünleri.

safranbolu-yoruk-koyu-11

Yörük Köy’ün bu doğallığını kaybetmemesi, tam bir turistik pazara dönüşmemesi umudumuz. Yine de yıkılma tehlikesi olan evlerin yeniden yapılması, mevcut evlerin sağlamlaştırılması Bakanlığın buraya olan ilgisini arttırmasına bağlı. Bakanlık ilgisi demek, turistin artması demek. Bu ikilem Yörük Köy’de umarız ki köyün lehine sonuçlanır.

 

 

Hülya Utkuluer

Marmara Üniversitesi Tarih bölümünden mezun oldum. Cumhuriyet dönemi müzeleri hakkında bir yüksek lisans tezi hazırladım. Şu an bir müzede (Cumhurbaşkanlığı Celal Bayar Müzesi) müdür yardımcısıyım ve ayrıca tarih doktorası yapıyorum. Seyahat etmek, okumak, yazmak, yeni tatlar denemek, fotoğraf çekmek ve müzeler ilgi alanlarım arasında.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
Frank Sinatra’nın George Michael’a Yazdığı Mektup!

Geçtiğimiz günlerde, 53 yaşındayken hayata veda eden ünlü şarkıcı George Michael'a 1990 yılında Frank Sinatra tarafından yazılan mektup ABD basınında...

Kapat