Yunan Mitolojisinde İnsan ve Tabiat

Mitoloji bugün bizim için tanrıların, tanrıçaların, hayvanların, insanların olduğu efsaneleri toparlayan bir alandır.  Mitolojinin önemlerini, hayatımızdaki yerini henüz keşfetmiş değiliz. Konuşma dilimize yerleşmiş kelimeler bile mitolojik ögelere dayanabiliyor oysaki. Örneğin ‘panik’ kelimesinin kır tanrısı Pan’dan, ‘fantezi’ kelimesinin hayal tanrısı Fantasos’tan alındığını bilmiyoruz.

   Her milletin kendine göre bir mitolojisi vardır. Bu mitolojiler arasında en çok incelenip, fikir yürütülenlerden biri Yunan mitolojisidir.
Eski Yunanlıların öğrenmek istedikleri ilk şey dünyanın yaradılışı meselesiydi ve o dönemde bunları açıklamak için yeterli bilgileri olmadığından tabiat hadiselerini canlı varlıklarmış gibi incelemeye başladılar. Yeri, göğü, suları birer tanrı saymışlardır. Yani aslında bu konuda Yunan mitolojisi tamamen ‘insan’ odaklı bir mitolojidir. Yalnızca tanrılarında değil, her şeyde insanı bulmuş ve görmüşlerdir. Yunanlılar için dağda gezen bir ceylanda, açan bir çiçekte, akan bir suda insan vardır.

Örneğin keklik neden çok yüksekte uçmaktan korkar? Çünkü bir kez  yara almıştır ve onu asla unutmamıştır. Aslında keklik, bir kuş olmadan önce Giritli sanatkâr Daidalos’un yeğeni Talos’tu. Amcası tarafından yetenekleri kıskanıldığı için yüksek bir yerden aşağı atılmıştı. O sırada zekâ tanrıçası Talos’u havadayken yakaladı ve onu o anda bir kekliğe dönüştürdü. İşte bu yüzden keklik yere düşmekten ve ölmekten korktuğu için asla yükseklerde uçamaz.

Talos

Başka bir örnek verilecek olursa kurt neden kan dökücü bir hayvandır? O, Lykaon adında bir kraldır. Çok fazla kan döktüğü için kurda çevrilmiştir.
Peki ya örümcek neden ağ örer? Anadolulu Arakne hanımdır aslında örümcek.  Gergef işlemekte kendisini zekâ tanrıçasından üstün görür ve bu yüzden örümceğe çevrilir.
Kuzey rüzgârı estiğinde çam ağacının acı çektiğini ve yaralarının sızladığını hangimiz biliriz? Çam ağacı aslında adı Pitys olan güzeller güzeli bir peri kızıydı. Kuzey rüzgârı Bora bu peri kızına âşık oldu. Fakat Pitys Pan’ı beğeniyordu. Bu durumu kabullenemeyen Bora kıskançlığın verdiği hiddete yenik düşüp peri kızının üzerine saldırdı. Onu dövdü, yerden yere çarptı fakat onun için bu yeterli gelmedi. Daha sonra zavallı peri kızını kaldırıp yüksek bir kayanın tepesinden aşağı attı. Toprak Pitys’e acıdı ve onun ezilmiş vücudunu çam ağacına dönüştürdü. Bu yüzdendir ki ne zaman kuzey rüzgârı esse Pitys’inin eski yaraları sızlar, kanar ve acı acı inlemeye başlar.

 

Lykaon

Okumadan geçmeyin: Perçemli Sokak’ta Arayış / Oktay Rifat

Nazlıcan Kaya
Dumlupınar Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencisi.
Sanat Karavanı Yazarı.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
Oscar Ödüllü Oyuncu Tom Hanks, Öykü Kitabı Çıkarıyor!

Dünyaca ünlü, Oscar Ödüllü oyuncu Tom Hanks, öykülerini derlediği 'Uncommon Type: Some Stories' adlı kitabı okuyucuyla buluşturuyor. Oyunculuğunun yanı sıra...

Kapat