CAM ADAM

İnsan bedeni; içinde barındırdığı organlarıyla mükemmel işleyişe sahip olan bir yapı. Bilim insanları her geçen gün insan bedeninde yeni keşifler yapmakta ve yapılan keşifler sonucunda elde edilen verilerle ölümcül hastalıklara çözüm üretmekte.

1800’lü yılların sonlarına doğru modernleşme etkisi ile Avrupa, halkın insan bedeninin işleyişi ve hijyen gibi konularında bilinçlenmesi çalışmalar yapmaktaydı. Bunun sebebi ise geçmiş zamanlarda yaşanan ve etkileri yıllarca süren veba, kolera gibi salgın hastalıklardan korunmak için edinilmiş bilgi, yanlış deneyimleri ve davranışları değiştirmektir. Modernizmin gerektirdiği bilimselliği halkın gündelik pratiklere çevirmesi, sağlık konularında bilinçlendirilmesi ve sağlıklı bireylerden oluşan bir toplum olunması dönemin önemli noktasıydı.

Alman doktor Franz Tshackert tarafından  1920’li yıllarda ”Cam Adam” heykelinin yapımına başlanıyor. Cam Adam heykeli gerçek insan boyutunda tasarlanmış ve insan bedeni içindeki her organın her detayın yer aldığı bir model.  Yapım aşamasında o dönemde yeni keşfedilmiş olan ”cellon” (selüloz asetat) malzemesini kullanıyor. Cellon’un ısı tutulduğunda eriyen, yumuşayan ve şekil alan bir madde olması saydamlığını sağlıyor. Saydamlık sayesinde insan bedeninde yer alan kemikleri, damarları, iç organları ve sinir sistemini net bir biçimde görmek mümkün oluyor ve  Cam Adam adını saydamlık özelliğinden alıyor. Yapımı tamamlanan Cam Adam ilk olarak 1930 yılında Dresden’deki Alman Sağlık Müzesinde II. Uluslararası Sağlık Sergisinde halkla buluşmuştur. Cam Adam sergilendiği dönem boyunca eğitici, estetik, felsefi, sanatsal yönü ile Dünya çapında hayranlıkla karşılanmış ve ilgi görmüştür.

Cam Adam ikinci olarak 1938 yılında Paris Sergisinden sonra Türkiye’ye sergilenmek için geliyor. 18 Haziran 1938 tarihli Cumhuriyet gazetesinde Cam Adam’ın Türkiyede sergileneceği haberi verilmiştir;

San’at Harikası buraya geliyor Fennin bu son mucizesi Yerli Mallar sergisinde teşhir edilecek…”

Türkiyede ilk olarak İstanbul Galatasaray Lisesi’nde Yerli Mallar sergisinde yer alıyor. Ardından İzmir Fuarı’nda sergileniyor. Cam Adam modeli; dışarıdan gelen ses ve gürültüden izole edilmiş, karanlık bir salonda sergileniyor. İlk olarak kalpten başlayarak sırayla organların tek tek ışığı yanıyor ve organların işleyişiyle ilgili ses destekli bilgiler veriliyordu. Almanya, Cam Adam modelini  Paris Sergisi’ne gönderdiği zaman açıklamaları Fransızca, Türkiye içinde Türkçe olarak plaklara kayıt yaptırmıştır. Döneme göre bakıldığında insan bedenine bu kadar yakın bir şekilde tasarlanmış, müzik ve sesli açıklamalarla desteklenerek oluşturulan sergi izleyicilerde büyük bir ilgi ve hayranlık etkisi yaratmış olmalı. Dresen müzesi zaman içinde Cam kadın modellerin de olduğu birden fazla model üretimi yapmıştır ve bu sayede Camdan modeller tüm Dünya ülkelerinde sergilenmeye başlamıştır. Yeni üretilen modeller sayesinde Türkiye’ye 3. İstanbul Tasarım Bienali organizasyonu için tekrar gelmiştir.

Toplumun sağlık ve hijyen konularında hatta öz bakım becerileri kazandırmak adına üretilmiş olan bu model sanatsal bağlamda da, bilimsel bağlamda da (doktorlar için özellikle) dünya üzerinde büyük bir etki yaratmıştır.

 

Kaynak: NTV Tarih Dergisi

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Devamını oku:
Nuri Bilge Ceylan “Panoramik Bakış” 26 Aralık’ta CerModern’de

Nuri Bilge Ceylan’ın çektiği 50 panoramik fotoğraftan oluşan sergisi 26 Aralık 2014 – 26 Mart 2015 tarihleri arasında CernModern'de sevenleriyle...

Kapat