Evreni Anlamanıza Yardımcı Olacak 25 Bilim Kitabı!

“Bizler, her birimiz, minik birer evreniz.” Cosmos: A Spacetime Odyssey (2014)

Her geçen gün genişleyen evrenimiz ve içinde barındırdığı canlı türleri, yaşamına belirli yasalar çerçevesinde devam ediyor. İnsan, her gün işe, okula ya da herhangi bir yere giderken; evren, arka planda işlemeye devam ediyor. Biz farkında olmadan gezegenimizin kaç milyar ışık yılı uzaklığında ne yıldızlar patlayıp sönüyor, ne gök taşları harekete geçiyor, ne kara delikler ışık yemeye devam ediyor…

“Dünyanın sabit olduğuna dair algımız, yaşam süremizin kısa olmasından kaynaklanan bir illüzyondur.”

Evren tıkır tıkır işlerken bilim insanlarımız da boş durmuyor ve uzay-zaman içindeki her bir atomdan devasa gezegenlere, araştırmalarını sürdürüyorlar. Yani Kuantum Fiziği ve Genel Görelelik Kuramı arasında süregelen tartışmalar çerçevesinde evrenin işleyişini ve yapısını anlamak ve de anlatabilmek için çaba sarf ediyorlar.

“Hiçbir şey gerçek olamayacak kadar muhteşem değildir, yeter ki doğa kanunlarıyla çelişmesin.”

Dünya’dan yola çıkarak; Güneş Sistemi, Samanyolu Galaksisi, Yerel Grup, Başak Süper Kümesi ve Gözlemlenebilir Evren’e ulaşan bilim insanları, ulaştıklarını bizlere de kitaplarıyla ulaştırıyorlar.

“Gezegenler, yıldızlar, galaksiler, biz, hepimiz ve tüm yaşam aynı yıldız tozuyuz.”

Bakınız bilim insanları, hangi popüler bilim kitaplarıyla evreni bize anlatmışlar:

1.Stephen Hawking – Zamanın Kısa Tarihi (A Brief History of Time)

Açıklaması: Zamanın Kısa Tarihi, 1988 yılındaki ilk basımından bu yana geçen yıllar içerisinde bilimsel yazın alanında bir başyapıt konumu kazandı. Kırk dile çevrildi ve dokuz milyonun üzerinde baskı yaptı. Kitap o dönemde evrenin doğası hakkında öğrendiğimiz en son bilgiler göz önüne alınarak yazılmıştı, öte yandan o günden bugüne hem atomaltı dünyanın hem de büyük ölçekte evrenin gözlem teknolojilerinde olağanüstü ilerlemeler yaşandı. Bu yeni gözlemler Profesör Hawking’in kitabın ilk baskısında yaptığı kuramsal öngörülerin çoğunu doğrulayan niteliktedir.

-İlk kez bilim üzerine okuma yapacaksanız dili sizin için akıcı olabilir.-

2. Stephen Hawking – Ceviz Kabuğundaki Evren (The Universe In A Nutshell)

Açıklaması: Zamanın Kısa Tarihi’nden sonraki gelişmeleri ve en yeni bilimsel bulguları içeren Ceviz Kabuğundaki Evren, kuantum mekaniğinden sicim kuramlarına, genel görelilikten 11-boyutlu süper-kütle çekime, Büyük Patlamadan evrenin kaderine kadar bütün tartışmaları kapsıyor. Bu kitapta “evren tasarlanabilir mi,” “uzay-zamanın bir başlangıcı var mı” gibi pek az fizikçinin sormaya cesaret ettiği soruları soran Hawking, uzman olmayan, hiç fizik bilmeyen okurlara bu zor konuları büyük bir ustalıkla ve bol görsel malzemeyle açıklıyor.

3. Stephen Hawking – Her Şeyin Teorisi (The Theory Of Everything)

Açıklaması: “… felç edici bir hastalığın üstesinden gelerek fizik dünyasına bir süpernova gibi girdi. Düzgün yazamayan ve hatta açık bir şekilde dahi konuşamayan Hawking büyük patlamanın ötesine geçerek evreni yaratan geometrinin dansına uzanıyor.”

-Timothy Ferris, Vanity Fair

4. Stephen Hawking – Büyük Sorulara Kısa Yanıtlar (Brief Answers To The Big Questions)

Açıklaması: İnsanlar her daim büyük sorulara yanıt bulmak istemiştir:
Tanrı Var mı? Nereden geldik? Her Şey Nasıl Başladı? Evrende Bizden Başka Akıllı Yaşam Var mı? Zamanda Yolculuk Mümkün mü? Yapay Zekâ Bize Üstün Gelecek mi? Her şeyin gerisinde duran anlam ve tasarı nedir? Gerçek bilim, bilim kurgudan çok daha tuhaf ve tatmin edici olabilir. Günümüzde bilim, bütün bu sorulara yanıt bulmaya başladı. Hawking’in ölümünden önce yazdığı son yazıların derlemesi olan bu kitap, tarihin en önemli zihinlerinden birinin büyük sorulara verdiği yanıtlardan oluşuyor.

5. Carl Sagan – Soluk Mavi Nokta (Pale Blue Dot)

Açıklaması: Soluk Mavi Nokta’da Carl Sagan, kozmostaki muhteşem yeni tarihimizin izini sürüyor ve güneş sistemimizden çıkıp galaksilerin ötesindeki mesafelere yol alırken, bize daha önce bir karaltı gibi görünen bu yeni geleceği anlatıyor. Carl Sagan, başka dünyaların keşfinin ve bu dünyalara olası yerleşimlerin ne bir fantezi ne de bir lüks olmadığı konusunda ısrarcı: elbette insan ırkının hayatta kalması için gerekli olan koşulların da farkında olarak sürdürülen bir ısrar bu…

6. Carl Sagan – Kozmos (Cosmos)

Açıklaması: – İnsanoğlu uzay okyanusuna açılıyor
– Canlıların ve evrenin yapısı
– Doğa yasaları tüm evrende geçerlidir
– Cennet ve cehennem
– Başka gezegenlerde yaşam var mı?
– Keşif yolculuklarının öyküsü
– Samanyolu: Gecenin bel kemiği
– Zaman ve mekan içinde yolculuk
– Başka evrenlerin kapısı kara delikler
– Sonsuzluğun kıyısı: Dördüncü boyut
– Aklın evreni
– Galaktik uygarlık
– Yaşamak ya da yok olmak konusunda kim karara verecek?

-Carl Sagan’ın en çok okunan kitabıdır.-

7. Carl Sagan – Tanrı’nın Kapısını Çalan Bilim (The Varieties of Scientific Experience)

Açıklaması: Kitap, Carl Sagan’ın 1985 yılında ünlü Gifford Konferansları’nın yüzüncü yıldönümü nedeniyle aldığı davet üzerine İskoçya’da verdiği konferansın metinlerinden oluşmaktadır. Sagan konferanslarda; diğer gezegenlerde akla dayalı yaşam olasılığından kendi gezegenimizdeki yaşamın karşı karşıya kaldığı nükleer tehlikeye, yaratılışçılık ve sözde akıllı tasarımdan bilimin “bilgili tapma” olduğuna dair yeni bir kavrama, manik depresyondan tutun da kendinden geçmenin (huşu) muhtemel kimyasal yapısına kadar uzanan konulara ve sorunlara değinmiştir.

8. Michio Kaku – Olanaksızın Fiziği (Physics Of The Impossible)

Açıklaması: Işınlama, zaman makineleri, kuvvet alanları, yıldızlararası uzay gemileri; bunlar yalnızca bilim kurgunun alanları mı yoksa geleceğin kullanılabilir teknolojileri mi? Star Trek, Star Wars, Back to the Future gibi filmlerin fantastik dünyaları, ünlü fizikçi Michio Kaku tarafından ciddi, bilimsel ve şaşırtıcı bir bakış açısı ile yeniden ele alınıyor ve günümüzden bir bakışla evrenin fizik yasalarının yakın ve uzak bir gelecekte bize neler sunacağı tartışılıyor.

-Kaku’nun kitapları, listedeki diğer kitaplara göre oldukça ağırdır.-

9. Michio Kaku – Geleceğin Fiziği (Physics Of The Future)

Açıklaması: Michio Kaku, başından sonuna kadar, sert ve soğuk bilimsel prensipleri aydınlığa kavuşturuyor, belli başlı teknolojilerin büyüyebilme oranlarını, ne kadar ileriye gidebileceklerini ve onların nihai limitlerini ve risklerini sorguluyor. 2100’e giden yıllara heyecan uyandıran bir bakış fırlatmak için çok büyük miktarda bilgiyi bir araya getiren Geleceğin Fiziği, önümüzdeki yüz yılın nefes kesecek bilimsel devrimlerinin içine doğru heyecanlı, harikulade bir yolculuk sunuyor.

10. Richard Dawkins – Tanrı Yanılgısı (The God Delusion)

Açıklaması: Dine ilişkin bütün önemli argümanları didik didik eder ve doğaüstü bir varlığın olamazlığını ortaya koyar. Konuları tarihsel, bilimsel ve çağdaş kanıtlarla destekleyerek, dinin nasıl savaşı ateşlediğini, bağnazlığı kışkırttığını, çocukları istismar ettiğini gösterir. Kitapta bilimsel açıklamalar oldukça fazladır.

11. Brian Greene – Evrenin Zarafeti (The Elegant Universe)

Açıklaması: Önde gelen sicim kuramcılarından Brian Greene, çok açık ve anlaşılır bir dille yazdığı bu kitapta okuyucuya nihai kuram arayışının ardındaki bilimsel hikâyeyi ve bilim insanlarının çabalarını anlatıyor. Uzayın dokusunda gizli yeni boyutlar, temel parçacıklara dönüşen kara delikler, uzay-zamanda yarıklar ve delikler, birbirlerinin yerine geçebilen çok büyük ve çok küçük evrenler ve bunlar gibi birçok başka fikrin, günümüzde fizikçilerin üstesinden gelmeye çalıştığı bazı sorunların çözümünde çok önemli bir yeri var.

-Temel bilim kitaplarındandır, yazarın dili açık olduğu için bilim adına okumanız gereken ilk kitap olabilir.-

12. Brian Greene – Evrenin Dokusu (The Fabric of the Cosmos)

Açıklaması: Brian Greene, bizi Newton’un uzayı ve zamanı değişmez gören anlayışından Einstein’ın akışkan uzay-zaman kavramına, kuantum mekaniğinin birbirlerinden çok uzaktaki cisimlerin davranışlarını anında birbirlerine göre belirledikleri dolanık uzayına doğru gerçekten de aydınlatıcı bir yolculuğa çıkarıyor. Yani gerçekliğin, fizikçilerin gündelik dünyamızın hemen altında yatmakta olduğunu keşfettiği, yeni katmanlarına.

13. Brian Greene – Saklı Gerçeklik (The Hidden Reality)

Açıklaması: Yazar, çeşitli “çoklu evren” anlayışlarını ele alıyor: İçlerinden sadece bir tanesi yaşadığımız evren olan içi içe geçmiş evrenler denizinden oluşan bir çoklu evren; bizden sadece mili metrelerce uzaklıkta olduğu halde göremediğimiz bir çoklu evren; kuantum fiziğinin mümkün kıldığı her türlü olasılığın gerçekleştiği bir çoklu evren. Belki de hepsinden ilginç olanı, tamamen matematiksel işleyişe dayanan bir çoklu evren. Brian Greene, bu kitapta gerçekliğin asıl doğasının paralel evrenlerde saklı olabileceğine dikkat çekiyor.

14. Richard P. Feynman – Altı Kolay Parça (Six Easy Pieces)

Açıklaması: Kitap, Feynman’ın 1961-1963 arası Caltech’te üniversite birinci ve ikinci sınıf öğrencilerine verdiği fizik derslerinin popülerleştirilmiş özetidir. Temel fizik, atom kuramı, enerji, kütle çekim, kuantum ve fizikle diğer bilimlerin ortak noktalarını kapsayan bu konular, Feynman’ın usta anlatımıyla fizik bilmeyen okurların anlayabileceği düzeyde sunulmaktadır.

15. Richard P. Feynman – Fizik Yasaları Üzerine (The Character of Physical Law)

Açıklaması: “Richard’ın fiziğinin insanlar tarafından anlaşılmasının zor yanı matematiksel denklem kullanmamasıdır. Newton’dan bu yana teorik fizikçiler denklemler yazarlar ve sonra bu denklemlerin çözümleri üzerine çalışırlar. O ise denklemleri yazmadan çözümleri kafasında yapar. Neler olup bittiğini kafasında canlandırır ve minimum matematik kullanarak çözümün ortaya koyduğu resmi çıkartır. Denklem çözmeye uğraşanların zihinleri analitik çalışırken, Feynman’ınki resimseldir.”

-Freeman Dyson

16. Roger Penrose – Gerçeğin Yolları (The Road to Reality)

Açıklaması: Bu kitabın amacı okuyucuya insanlığın 4000 yıldır giriştiği en önemli ve heyecan verici yolculuklarından biri hakkındaki son bilgileri aktarmaktır. Penrose, matematiksel denklemlerin okuyucu sayısında ciddi düşüşlere yol açacağına ilişkin uyarılara rağmen kitabında bundan kaçınmamış. Ancak okuyucuya denklemleri anlamadığı yerde atlamasını öneriyor. Öklit teoremlerinden genel göreliliğe kadar, kuantum ve sicim kuramları da dahil, fiziğin temelinde yer alan matematik kavramlarını kapsayan bu kitap, gerçeğe giden yolu aydınlatıyor.

17. Roger Penrose – Zaman Döngüleri (Cycles of Time)

Açıklaması: Yazar, Büyük Patlama üzerine inşa edilen yanlış varsayımları yıkıyor. Zaman Döngüleri, kozmolojiye yeni bir bakış açısı getirerek, sıklıkla sorulan “Büyük Patlamadan önce ne vardı?” sorusuna oldukça beklenilmedik bir cevap veriyor: Döngüsel Evrenler. Termodinamiğin İkinci Yasası evrende düzensizliğin sürekli artması gerektiğini söyler. Öte yandan 1917’den bu yana uzay-zamanın geometrisini biliyoruz. Penrose bu iki ana temayı birleştirerek, ivmelenen ve genişleyen evrenimizin beklenilen kaderinin aslında yeni bir ‘Büyük Patlama’ olarak yeniden nasıl yorumlanabileceğini göstermektedir.

18. Steven Weinberg – İlk Üç Dakika (The First Three Minutes)

Açıklaması: Kitabın yazıldığı 1976’da evrenin kabaca 14 milyar yıllık öyküsüyle ilgili ana kuram, Büyük Patlama Kuramı, ana hatlarıyla ortaya çıkmıştı. Bu öykünün özellikle ilk birkaç dakikası 1960 ve 1970’lerde büyük ilerlemeler kaydetmiş olan temel parçacıklar fiziğine dayanır; temel parçacıklar fiziğinin “Standart Model”i o tarihlerde, özellikle Weinberg’in önemli kuramsal katkılarıyla tamamlanmıştı.

Kitabın bu güncellenmiş ikinci baskısında, Weinberg’in 1993 güncellemesinden sonraki 20 yıl içinde elde edilen deneysel sonuçları, mümkün olduğunca kısa dipnotlarla uygun yerlere iliştirmiştir. 2013’e kadarki deneysel verileri de içerir.

19. Steven Weinberg – Atomaltı Parçacıkları (The Discovery Of Subatomic Particles)

Açıklaması: Weinberg, Atomaltı Parçacıklar’da elektron, proton ve nötronun keşfini olanaklı kılan 20. yüzyıl fiziğindeki ana gelişmelerin öyküsünü, klasik fiziğin bu keşiflerde önemli roller oynamış temelleriyle birlikte anlatıyor. Kendi konusunu herkesin anlayabileceği bir biçimde anlatma yeteneğine sahip; böylece, atom ağırlıkları, Dalton’un sabit oranlar yasası, elektroliz, elektron yükünün ölçümü, radyoaktivite ve benzeri konular, Weinberg’in kalemi sayesinde akıcı öykülere dönüşüyor.

20. Lawrence M. Krauss – Hiç Yoktan Bir Evren (A Universe From Nothing)

Açıklaması: Darwin’den bugüne yazılmış en önemli bilimsel kitap. Türlerin Kökeni’nin doğaüstücülüğe indirdiği ölümcül darbeyi, Hiç Yoktan Bir Evren kozmoloji alanında yapıyor.
-Richard Dawkins-

Fizik sevip de anlamayanlara fiziğin geldiği son noktayı anlatan nefis bir kitap.
-Ayça Şen-

Fizikte gelinen son noktaya dair mükemmel bir kılavuz. Ayrıntılı ama açık bir dille kaleme alınmış, titiz ama sıkıcı değil. Krauss’un gayet güzel açıkladığı üzere uzay ve zaman gerçekten de hiçbir şeyden, hiçlikten doğmuş olabilir. Muhteşem bir kitap.
-New Scientist-

21. Sean Carroll – Büyük Resim (The Big Picture)

Açıklaması: Sean Carroll bu kitapta olağanüstü zekasını en derin kişisel sorularımıza yönelterek kendi kuşağının en önemli hümanist düşünürlerinden biri olarak öne çıkıyor: Niçin varız? Biz kimiz? Duygularımız, inançlarımız, umutlarımız ve hayallerimiz boşlukta yüzen anlamsız şeyler midir? İnsani amaç ve anlam kavramlarının bilimsel dünya görüşünde yeri var mıdır? Okur, Büyük Resim’de dünyanın kuantum düzeydeki, kozmik düzeydeki ve insani düzeydeki işleyiş biçiminin farklarını ve nihayet bunların birbiriyle nasıl ilişkili olduğunu öğreniyor.

22. Neil deGrasse Tyson – Kozmos (Cosmos)

Açıklaması: Evrende yalnız mıyız yoksa evrimin iliklerimize kadar işlediği benmerkezcilik duygusuyla yalnız olduğumuzu mu düşünüyoruz? UFO’lar var mı? Hayatın kökenleri nerede saklı? Gerçekten de bizi oluşturan maddeler ile yıldızları oluşturan maddeler aynı mı? Sahi, biz kimiz ve nereden geliyoruz?

Astrofizikçi Neil deGrasse Tyson ve gök bilimci Donald Goldsmith, kozmik ipuçlarının peşine birer dedektif gibi düşerek bize evreni, gezegenleri ve yıldızları anlatıyor.

23. Ian Stewart – Evreni Ölçmek (Calculating the Cosmos)

Açıklaması: Stewart, bize güneş sisteminden başlayıp evrenin tamamına uzanan bir kozmosu anlama rehberi sunuyor. Uzay ve zamanın mimarisini, kara maddeyi, kara enerjiyi, galaksilerin nasıl oluşup yıldızların neden patladığını, her şeyin nasıl başlayıp nasıl biteceğini tarif ediyor. Paralel evrenleri, evrenin ince ayar kuramını, dünya dışı yaşam için nelerin gerektiğini ve dünyadaki yaşamın bir asteroitle yerle bir olması olasılığını dikkatle araştırıyor.

24. Robert Osserman – Evrenin Şiiri (Poetry Of The Universe)

Açıklaması: Açık ve aysız bir gecede, şehir ışıklarından uzakta gökyüzüne baktığınızda yıldızlar, gezegenler, takımyıldızlar ve Samanyolu pırıl pırıl gözlerinizin önündedir. Ne var ki bütün bunlar görkemli kozmos okyanusunun yüzeyinde yer alan görünüşlerdir. İnsanın görüş alanının ötesinde neyin yattığını, bu olguların doğup geliştiği altyapıyı neyin sağladığını ancak düş gücümüzün kendi doğal sınırları dışında da çalışmasına izin veren bir zihin gözlüğü sayesinde bilebiliriz.

25. Patrick Moore – Gezegenler Kılavuzu (New Guide To The Planets)

Açıklaması: Bugün dünyanın çeşitli yerlerinde pek çok kişi bir uğraş olarak yıldızları izlemekte, gecelerini yıldızlarla geçirmektedir. Astronomiyi diğer bilim dallarından ayıran en büyük özellik herkesin bu bilim dalıyla uğraşabilmesidir. Dürbün ve yıldız haritasına sahip herkes gökyüzünü gözleyebilir, hatta bilimsel değeri olan çalışmalar yapabilir. Her yıl yeni bir kuyrukluyıldız keşfeden ya da patlayan bir yıldızı profesyonellerden önce fark eden amatörler çıkmaktadır. Bu anlamda Gezegenler Kılavuzu, gezegenler hakkında bilinmesi gereken temel bilgileri içerir ve amatörlere de yardımcı olur.

Not: Eğer izlemediyseniz “Cosmos: A Personal Voyage (1980)” ve “Cosmos: A Spacetime Odyssey (2014)” belgesel dizilerini izlemenizi tavsiye ederiz. Evreni en yalın biçimiyle ortaya koyan iki yapımdır.

Bir önceki listemiz için: Geçmişten Günümüze Efsanevi Yönetmenler ve Filmleri!

Ayrıca bakabilirsiniz: Eski NASA Çalışanından Çok Konuşulacak Mars İtirafı!

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.