Geleneksel, Canlı ve Birleştirici Doğasıyla Balkan Müziği

Balkan müziği, içinde barındırdığı kültürel çeşitlilik ve kendine has enerjisiyle karakteristik bir yapıya sahiptir. Karmaşık bir ritmi vardır ve içinde ciddi bir duygu yoğunluğu barındırır. Halk oyunları etrafında şekillenmiştir. Birçok Balkan ülkesinin geleneksel kıyafetleri, oyunları, dilleri benzerlik gösterir.

Anadolu ve Orta Avrupa arasında kültürel bir geçiş noktasıdır Balkanlar. Bununla beraber yüzyıllarca Osmanlı egemenliği altında yaşamış olmaları dillerine, yaşayışlarına ve müziklerine şüphesiz dokunmuştur. Slav kültürü korunmuş, Bizans ve Osmanlı kültürleriyle harmanlamıştır. Birbirinden farklı bu üç kültür etkisi, bambaşka bir etnik tat ortaya çıkarmıştır.

Balkan müziği, kendi içindeki gelişimini farklılıklarla sağlamıştır. Kuzey Yunanistan müziği, Yugoslav geleneksel müzikleri ve elbette Roman etkisi bu zenginliğin başlıca kaynaklarıdır. Roman etkisi Türk müziği açısından da  önemlidir. Zira Anadolu müziği ve Balkan müziği bu benzerliği, Roman etkisinden yakalamaktadır.

Balkan müziğinin kendine has özelliğinin sebebi, yalnızca kültürel etkileşim değildir elbette. Balkanlar denildiğinde kafamızda canlanan etnik enstrümanlar da bunda etkendir. Son yüz elli yıl içinde yaygın kullanılan gitar, keman, klarnetin yanında akıllara ilk gelen akordeon ve trompettir. Akordeon öyle önemli bir yere sahiptir ki müzisyen Muammer Ketencoğlu onu söyle tanımlamıştır:

” Akordeon yakın temasla çalınan bir enstrüman. Aynı zamanda nefes alan bir çalgı. Körük sistemiyle çalıyor çünkü. Ne kadar hava verirseniz o kadar karşılık verir. Hüznünüzü de neşenizi de çok net bir şekilde hiçbir tereddüt yer bırakmaksızın akordeonla ifade edersiniz. Aletinize hakim olduğunuz oranda tabii.”

Ağıtlarda da neşeli düğün şarkılarında da akordeon, Balkan insanının her halini yansıtabilme özelliğine sahiptir. Balkan müziğinden bahsedip sanatçılarından bahsetmeden geçmek olmaz. Müzik kültürlerinin notalarda vücut bulmasını  sağlayan bazı sanatçılardan bahsedelim:

Goran Bregovic

Yugoslavya doğumlu Bregovic, özellikle yönetmen Emir Kusturica ortaklığında yaptığı bestelerle herkesçe tanınmaya başlanmıştır. Hem rock müzik yapması hem de geleneksel Balkan halk müziğine olan hakimiyetiyle dikkat çekmektedir. En bilindik bestelerinden Ederlezi, yönetmenliğini Emir Kusturica’nın üstlendiği Çingeneler Zamanı filminde hafızalara kazınmıştır. La reine Margot, Arizona Dream, Kuduz ve Mustafa filmlerinin müziğini de yine Bregovic yapmıştır.

Djordje Balasevic

Savaş karşıtı görüşleriyle balkan toplumlarının takdirini kazanan Balasevic’in müziği, hayat görüşü gibi barışçıl ve sakindir. Genellikle Sırpça şarkılar dile getirir. Sevdalinka ve Balkanski Tango Romantik Balkan müziğinin güzel örneklerindendir.

Taraf de Haidouks

Balkan müziğini etkileyen etnik gruplardan birinin Romanlar olduğundan bahsetmiştik. Taraf de Haidouks Roman etkisinin güzel bir örneğidir. Romanyalı grup etnik müziklerini tüm dünyaya sevdirmeyi başarmıştır. En bilindik şarkılarından Ae Vil Ha Dae herkese hitap eden müziklerinin güzel bir örneğidir.

Farklı milletlerden olsalar da aynı kültürün parçasıdır Balkan müzisyenleri. Dağılan Yugoslavya’yayla birbirlerine nefret saçan halklar, ortak müzikleriyle günümüzde kaynaşabilmişlerdir. Hüznü ve neşeyi olağanca yoğunluğuyla yaşatan, dipdiri kalmış ve birleştirici yanıyla herkesin olan bir kültürdür Balkan müziği.

 

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.